INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Adam Tomasz Aleksander Skrzyński     

Adam Tomasz Aleksander Skrzyński  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1997-1998 w XXXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Skrzyński (Zaremba Skrzyński) Adam Tomasz Aleksander (1853–1905), ziemianin, właściciel kopalń naftowych, poseł na Sejm Krajowy i do Rady Państwa w Wiedniu. Ur. 1 I w Krakowie (w Libuszy w pow. gorlickim wg J. S. Borkowskiego), był synem Aleksandra Jakuba Ignacego (1815–1874), ziemianina, uczestnika powstania r. 1846, i Marii z Lipowskich (1829–1894).

Brak informacji o wykształceniu S-ego. Po ojcu odziedziczył Libuszę, Kobylankę, Kryg, Klęczany, Męcinę Wielką i Małą, Zagórzany położone w pow. jasielskim i gorlickim. W Zagórzanach znakomicie gospodarował; miał także dom w Krakowie przy ul. Łobzowskiej róg Dunajewskiego. Jako właściciel kopalń naftowych w Krygu, Kobylance i Libuszy ożywił przemysł zachodniogalicyjski. Kopalnia nafty w Libuszy była jedną z pierwszych, w których posługiwano się kieratem końskim, a od r. 1879 używano maszyn parowych. Roczne wydobycie ropy w Libuszy wynosiło do 120 ctn. S., nie mając zbytu na surowiec, założył rafinerię w Libuszy, która specjalizowała się w wyrobie benzyny aptecznej. Eksportował ją do Niemiec, Holandii, Szwecji i Francji. Na wystawie rolniczo-przemysłowej w Przemyślu w r. 1882 nafta S-ego z kopalni w Libuszy została uznana za produkt o najwyższej zapalności, benzyna z jego rafinerii za dokładnie oczyszczoną, a olej ciężki, jako produkt uboczny, okazał się najlepszy do wyrobu gazu. W r. 1884 wszedł S. w skład tzw. spółki jasielskiej, do której należeli Wiktor Klobassa Zręcki, Adam Gorayski, Adam Trzecieski i in. Powierzyła ona wiercenia W. H. Mac Garvey’owi stosującemu tzw. metodę kanadyjską, która wywołała przewrót w kopalnictwie gorlickim. W l. 1886–98 przeprowadzono w szybach w Libuszy najgłębsze wiercenia (do 800 m). W l. 1898–9 nabył S. w Libuszy kopalnię naftową od firmy «Bergheim Mac Garvey», gdzie również wiercono systemem kanadyjskim. Rafineria w Libuszy przeszła na początku XX w. na własność firmy «Standard Nobel».

S. był politycznie związany ze stronnictwem konserwatystów krakowskich. W r. 1882 został wybrany na posła do Sejmu Krajowego w okręgu Gorlice-Biecz i posłował przez kolejne kadencje, aż do śmierci. W Sejmie dał się poznać jako specjalista przemysłu naftowego. W r. 1883 przedłożył Sejmowi referat zawierający relację z badań naukowych przeprowadzonych na terenach naftowych, uzasadniający potrzebę podwyższenia cła od surowych olejów ziemnych importowanych z zagranicy. W r. 1884 występował w Sejmie jako sprawozdawca projektu ustawy o dotacjach państwowych dla badań mających na celu rozpoznawanie głębszych warstw ziemi w rejonach ropodajnych. Postulował także utworzenie z funduszów krajowych oddziału górniczego przy Szkole Techniczno-Przemysłowej w Krakowie, którego celem byłoby kształcenie kierowniczego personelu dla kopalń. Domagał się również wprowadzenia wykładów o górnictwie w lwowskiej Szkole Politechnicznej. W r. 1886, przed zawarciem ugody austriacko-węgierskiej, dotyczącej obrotu przetworami naftowymi, S. przedstawił Sejmowi referat opracowany na podstawie analizy dokonanej przez komisję chemiczną, w którym wykazywał, że metoda odróżniania ropy od falsyfikatów stosowana przed urzędy celne jest nieskuteczna. Został wówczas wydelegowany przez Sejm do pertraktacji, związanych ze wspomnianą ugodą austro-węgierską. W ich trakcie S. występował jako rzecznik interesów przemysłowców galicyjskich. W t.r. wzywał Sejm do kontroli falsyfikatów naftowych i ochrony tego surowca przed nieuczciwą konkurencją. W r. 1887 zalecał w Sejmie modernizację ustawy górniczej, a w r. 1889 bronił przemysł naftowy przed podwyższeniem taryf kolejowych na przewozy. Postawił także wniosek o założenie szkoły rolniczej w Jaśle, Krośnie lub Gorlicach. Zabiegał o podniesienie swojego powiatu, m. in. złożył w r. 1898 wniosek o utworzenie szkoły realnej w Gorlicach. Referował także sprawę budowy składów zbożowych. W r. 1892 ostro skrytykował przekraczanie budżetu przez Wydz. Krajowy i udzielanie zaliczek, które nie zostały uchwalone przez Sejm. W swoich wystąpieniach domagał się opracowywania krótkich i jasnych ustaw. Przemawiał zwięźle i zawsze rzeczowo. Ceniony jako znawca spraw ekonomicznych, był S. przewodniczącym komisji bankowej, a następnie wiceprzewodniczącym komisji górniczej. W komisji budżetowej objął referat urzędników krajowych. Występował również jako sprawozdawca w sprawach utworzenia stanowiska kodyfikatora krajowego oraz dodatku drożyźnianego dla urzędników i niższych funkcjonariuszy krajowych.

W l. 1891–7, wybrany z kurii gmin wiejskich, był S. posłem do parlamentu w Wiedniu. Dn. 14 I 1895 został mianowany przez Franciszka Józefa I dziedzicznym hrabią austriackim. S. działał w wielu organizacjach gospodarczych, był członkiem zarządu Tow. Naftowego w Gorlicach (od r. 1881), członkiem od r. 1880, a od 11 II 1886 do r. 1892 prezesem, Tow. Rolniczego w Gorlicach, od r. 1892 prezesem Okręgowego Tow. Rolniczego w Jaśle, zastępcą prezesa Wydz. Galicyjskiego Tow. Kredytowego Ziemskiego oraz prezesem Rady Nadzorczej Banku Związkowego we Lwowie. Od r. 1880 do śmierci był członkiem Rady Powiatowej w Gorlicach. Słynął z gościnności, «znany z wykwintnej elegancji, prototyp gentelmana, wszędzie pożądany» („Gazeta Narodowa” 1905 nr 170). S. zmarł 26 VII 1905 w Marienbadzie (Mariánské Lázně), pochowany został w wybudowanej przez siebie kaplicy przykościelnej w Kobylance koło Zagórzan.

Z małżeństwa (ślub 15 VI 1880) z Oktawią Tarnowską (ur. 22 IV 1857), właścicielką dóbr Wołczek na Wołyniu, miał syna Aleksandra (zob.) i córki: Izabelę Marię Izydorę (ur. 4 IV 1881), żonę Jana Szembeka, wiceministra spraw zagranicznych w l. 1932–9, i Marię Joannę (25 X 1897–25 IV 1948), zamężną za Adamem Sobańskim.

Najstarszy brat S-ego Kazimierz (zm. 1904), prawnik i dziennikarz, współpracował głównie z krakowskim „Czasem”, do którego po przeniesieniu się w r. 1895 do Lwowa (objął tam posadę w Namiestnictwie) stale nadsyłał Listy lwowskie – felietony poświęcone życiu literackiemu i artystycznemu; od r. 1895 był wiceprezesem Tow. Dziennikarzy Polskich i wiceprezesem Koła Literacko-Artystycznego.

 

Słown. Geogr. (Libusza, Zagórzany); Borkowski, Almanach; Kosiński A. A., Przewodnik heraldyczny, W. 1881 III 458; Lenczewski T., Genealogie rodów utytułowanych w Polsce, W. 1995–6 I; Żychliński, XX 109–10; Skorowidz przemysłowo-handlowy Królestwa Galicji, Lw. 1906 s. 365, 366, 371; – Bujak F., Galicja. Lw.–W. 1910 II 148; Buszko J., Polacy w parlamencie wiedeńskim 1848–1918, W. 1996; Franaszek P., Myśl techniczna w galicyjskim wiertnictwie naftowym w latach 1860–1918, Kr. 1991 s. 92; Łodziński F., Jak dawniej kopano i wiercono za ropą, „Przemysł Naftowy” R. 4: 1929 z. 2 s. 35; Nad rzeką Ropą, Kr. 1968 s. 527, 531, 533; Olszewski S., Z dawnych lat przemysłu naftowego, „Przemysł Naftowy” R. 4: 1929 z. 13 s. 406; Studia z dziejów Jasła i powiatu jasielskiego, Kr. 1964; Żychliński F., Z przeszłości przemysłu naftowego w powiecie gorlickim, „Przemysł Naftowy” R. 4: 1929 zesz. jubileuszowy (czerwiec 1929) s. 337, 340, 342; – Bartoszewicz S., Wspomnienia z przemysłu naftowego 1897–1930, Lw. 1934 s. 2, 4; Bogdanowicz M. Rosco, Wspomnienia, Kr. 1959 II; Chłędowski K., Pamiętniki, Wr. 1951 II; Grodziski S., Sejm Krajowy Galicyjski, W. 1993 II; Rok 1846 w Galicji, W. 1958 (dot. Aleksandra, ojca S-ego); Sarna W., Opis powiatu jasielskiego, Jasło 1908; Spraw. stenograficzne Sejmu Królestwa Galicji… za lata 1882–1904; Stenographische Protokolle des Hauses der Abgeordneten, Wien 1891–8; Szematyzmy Król. Galicji za l. 1880–1905; – „Gaz. Narod.” 1905 nr 170, 172, 174; „Górnik” 1882 nr 18 s. 235, 296, 298, 302. – Bibliogr. do Kazimierza Skrzyńskiego: Nekrologi z r. 1904: „Czas” nr 72, 73, „Gaz. Lwow.” nr 73, 76, „Kur. Lwow.” nr 90, „Tyg. Ilustr.” nr 16 (podob.); – Mater. Red. PSB: Życiorys Kazimierza Skrzyńskiego oprac. przez Zbigniewa Frasa; – Uzupełnienia rodziny oraz Zdzisława Przybyłowicza z Kobylanki.

Józef Buszko

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Postaci powiązane

  więcej  
 

Postaci z tego okresu

 

Franciszek Próchnicki

1847-11-30 - 1911-10-31
pedagog
 

Wincenty Smokowski

1797-04-02 - 1876-02-19
drzeworytnik
 

Bronisław Ziemięcki

1885-01-27 - 1944-02-22
polityk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.