INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Gustaw Poluszyński  

 
 
1887-09-15 - 1959-02-15
Biogram został opublikowany w latach 1982-1983 w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Poluszyński Gustaw (1887–1959), parazytolog, profesor Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie i Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu. Ur. 15 IX w Szeszorach, pow. Kosów, był synem Ferdynanda, nadleśniczego lasów państwowych, i Marii z Karatnickich. Po ukończeniu gimnazjum realnego w Kołomyi studiował w l. 1906–11 nauki przyrodnicze na Uniw. Lwow. i pod wpływem Józefa Nusbauma-Hilarowicza specjalizował się w zoologii; w l. 1909–10 przebywał jako stypendysta w Morskiej Stacji w Trieście. W l. 1911–12 uczył w gimnazjum w Kałuszu, w l. 1912–14 w seminarium nauczycielskim w Jarosławiu. W czasie pierwszej wojny światowej w l. 1914–15 P. walczył jako podoficer w armii austriackiej na froncie wschodnim i dostawszy się do niewoli był internowany (1915–20) w obozie jenieckim nad Irtyszem koło Omska; wtedy uczył też przyrody w pobliskiej szkole. W l. 1920–2 był nauczycielem seminarium w Jarosławiu. Doktoryzował się w r. 1922 na podstawie pracy Untersuchungen über der Golgi–Kopschen Apparat und einige andere Strukturen in den Ganglienzellen der Crustaceen („Bulletin de l’Académie des Sciences de Cracovie”, Classe Mat.-Nat. 1911). W l. 1922–8 był adiunktem katedry zoologii Uniw. Lwow. Uczył też w gimnazjum żeńskim im. Zofii Strzałkowskiej. W r. 1928 habilitował się z zoologii i anatomii zwierząt na podstawie rozprawy Cytologiczne badania nad gametogenezą owadów („Kosmos” 1928 S. A), w l. 1928–30 był docentem Uniw. Lwow. Od r. 1930 do r. 1944 kierował jako prof. nadzwycz. zakładem zoologii, parazytologii i biologii ogólnej Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie, a w l. 1937–9 był prorektorem dla spraw nauki tej uczelni.

W l. 1944–5 P. przebywał w Krakowie, zabiegał wówczas wraz z Zygmuntem Markowskim o utworzenie Studium Weterynaryjnego przy UJ, do czego nie doszło wobec sprzeciwu Min. Rolnictwa. Przeniósł się więc w r. 1945 do Wrocławia, gdzie brał udział w organizowaniu Wydziału Weterynaryjnego Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej. W l. 1945–7 był prodziekanem, a w l. 1947–8 dziekanem tego Wydziału. Kierował od r. 1945 do r. 1951 katedrą zoologii i parazytologii na Wydziale Weterynaryjnym (od r. 1946 jako prof. zwycz.), wykładając równocześnie biologię ogólną, zoologię i parazytologię na Wydziale Lekarskim i Oddziale Farmaceutycznym; w l. 1953–5 prowadził też na Wydziale Nauk Przyrodniczych seminarium z zakresu ewolucjonizmu, Wobec wyodrębnienia z Uniwersytetu osobnej Wyższej Szkoły Rolniczej (WSR) pełnił w niej kierownictwo w l. 1952–9 zespołu katedr chorób zakaźnych i inwazyjnych na Wydziale Weterynaryjnym, w l. 1957–9 był prorektorem dla spraw nauki całej uczelni. W l. 1957–9 był członkiem Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej dla Kadr Naukowych.

P. był umysłem o szerokich horyzontach, umiejętnie łączącym podstawowe zagadnienia zoologiczne z praktycznymi potrzebami medycyny weterynaryjnej. Początkowo interesował się bardziej cytologią (m. in. Hodowla tkanek, „Kosmos” T. 54: 1929 z. 1), rozwojem wachlarzoskrzydłych – co stanowiło dotąd nie znany rozdział embriologii owadów, wreszcie genetyką (m. in. Genetische Analyse der Färbungsvariabilität des Kiefernspinners, „Bulletin de l’Académie Polonaise des Sciences et des Lettres”, Cl. Mat.-Nat. ser. B, 1929), brał w r. 1927 czynny udział w Międzynarodowym Kongresie Genetycznym w Berlinie; do końca życia publikował artykuły na temat dziedziczności, zmienności, problemu genu czy chromosomu. W l. 1929–30 przebywał jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej u K. Nöllera w Berlinie i w bretońskiej stacji morskiej w Roscoff, wtedy też przeważyły u niego zainteresowania parazytologiczne. Już praca o larwach nicieni konia (Morphologisch-biologische Untersuchungen über die freilebenden Larven einiger Pferdestrongyliden, „Tierärztliche Rundschau” 1930) przyniosła mu europejski rozgłos i tematyką tą zajmował się do r. 1939. We Wrocławiu zainicjował prace nad tak zwanym zdjęciem parazytologicznym Polski jako pełnym zestawieniem wszelkich wiadomości o pasożytach zwierząt domowych spotykanych w różnych częściach kraju; podobne badania przeprowadzono następnie dla ryb i niektórych zwierząt bezkręgowych. Współinicjował i organizował prace nad wpływem nawadniania wodami ściekowymi na florę bakteryjną i wirusową oraz na parazytofaunę zwierząt bytujących na poddanych nawadnianiu terenach. Zainicjował zespołowe badanie awifauny jeziornej, w r. 1952 ekologiczno-parazytologiczne jeziora Ptasi Raj koło Gdańska, w l. 1953–7 parazytologiczne ptactwa wodnego jezior Charzykowskiego, Kruszyńskiego, Semińskiego. Wprowadzeniem do tych badań była praca Rola i zadania parazytologii w badaniach biocenotycznych (Gd. 1950). W l. 1955–9 organizował na zlecenie Min. Rolnictwa ogólnokrajowe kursy dla kształcenia terenowych lekarzy weterynaryjnych, we Wrocławiu przewodniczył radzie naukowej Ogrodu Zoologicznego. Znakomity wykładowca i popularyzator, wiele wykładów na Uniw. Wrocł., w towarzystwach przyrodniczych, konferencjach dla nauczycieli szkół średnich poświęcał m. in. ewolucjonizmowi.

P. był członkiem Komisji Fizjograficznej PAU, Lwowskiego Tow. Naukowego, Polskiego Tow. Zoologicznego i w. l. 1939 oraz 1945–50 redaktorem jego organu „Zoologica Poloniae”, członkiem zarządu Polskiego Tow. Przyrodników im. Kopernika i w l. 1947–52 jego prezesem, potem wiceprezesem oraz w l. 1945–9 redaktorem jego organu „Kosmos” S.A, członkiem Komitetu Parazytologicznego PAN, współinicjatorem Polskiego Tow. Parazytologicznego i prezesem jego oddziału wrocławskiego w l. 1953–9, członkiem Polskiego Tow. Nauk Weterynaryjnych i Polskiego Tow. Entomologicznego. Namiętnie uprawiał też narciarstwo i turystykę. Odznaczony był oficerskim Krzyżem Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi. Zmarł 15 II 1959 we Wrocławiu i pochowany został na cmentarzu Św. Wawrzyńca.

W małżeństwie z Janiną z Pająków (zm. 4 VI 1972), dr. zoologii, nauczycielką gimnazjum oraz wykładowcą w l. 1949–55 na Wydziale Nauk Przyrodniczych Uniw. Wrocł., od r. 1955 na Studium Nauczycielskim we Wrocławiu, dzieci nie miał.

Po śmierci P-ego towarzystwa naukowe we Wrocławiu urządziły wspólnie uroczystą akademię ku jego czci; w r. 1968 imieniem jego nazwano salę wykładową na Wydziale Weterynaryjnym WSR, a w r. 1979 w sali tej odsłonięto jego płaskorzeźbę. W r. 1970 imieniem P-ego została nazwana lecznica weterynaryjna w Prudniku, a w r. 1971 analogiczna lecznica oraz ulica w Zgorzelcu.

 

W. Enc. Powsz. (PWN); Millak, Słown. lekarzy wet., (częściowa bibliogr.); Peretiatkowicz–Sobeski, Współczesna kultura pol.; Zagórowski, Spis nauczycieli, I–II; – Rutkiewicz I., Archipelag nauki, Wr. 1966 s. 239; Uniwersytet Wrocławski w l. 1945–1955, Wr. 1959 I 283, 284, 289, II 90, 507; Uniwersytet Wrocławski 1945–1970, Wr. 1970 s. 193, 203, 204; Kalendarzyk Profesorski Tow. Nauczycieli Szkół Wyższych na r. 1913, Lw. [1913] s. 228; toż na r. 1916, Lw. 1916 s. 116; – „Kosmos” S. A 1959 s. 303–6; „Med. Wet.” 1959 nr 6 (B. Gancarz fot.,) „Przegl. Zoologiczny” 1959 s. 161–71 (K. Sembrat, częściowa bibliogr. prac, fot.), 1968 s. 367–98 (K. Sembrat, bibliogr. prac, fot.); „Słowo Pol.” 1959 nr 38, 39; „Tryb. Ludu” 1959 nr 40, 45; „Tyg. Powsz.” 1972 nr 30 (dotyczy żony P-ego Janiny); „Wiad. Parazytologiczne” 1959 nr 6 (częściowa bibliogr., fot.); „Wszechświat 1959” nr 8 (Z. Jawa, fot.), 1960 nr 1 (K. Maśłankiewicz); „Zoologica Poloniae” 1959 nr 2 (K. Sembrat, fot.); – Arch. AR we Wr.: teczka nr 1511; Arch. Inst. Hist. Nauki, Oświaty i Techniki PAN w Kr.: teczka nr 292; – Informacje Leszka Grzywińskiego i Danuty Nespiakowej.

Stanisław M. Brzozowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
biogramy.pl

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Franciszek Żwirko

1895-09-16 - 1932-09-11
pilot sportowy
 

Edward Dziewoński

1916-12-16 - 2002-08-17
aktor teatralny
 

Wacław Grzybowski

1887-04-04 - 1959-09-30
dyplomata
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Ludwik Sitowski

1880-03-29 - 1947-11-20
zoolog
 

Zygmunt Pluciński

1882-02-12 - 1933-12-15
właściciel ziemski
 

Wiktor Emeryk Jan Staniewicz

1866-09-21 - 1932-12-23
matematyk
 

Antoni Zygmunt Sujkowski

1867-05-21 - 1941-12-12
chemik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.