INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jakub Marian Krzemieński     

Jakub Marian Krzemieński  

 
 
1882-06-16 - 1955-10-11  
Biogram został opublikowany w 1970 r. w XV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Krzemieński Jakub Marian (1882–1955), prawnik, generał brygady W. P., prezes Najwyższej Izby Kontroli. Ur. 16 VI w Czerlanach, pow. Gródek Jagielloński, syn Abrahama i Heleny z Friedmanów. Po ukończeniu IV gimnazjum we Lwowie w r. 1900 i Wydziału Prawa na Uniw. Lwow., gdzie studiował w l. akad. 1900/1–1904/5, otrzymał absolutorium. W r. 1906 pełnił służbę w armii austriackiej jako szeregowiec z cenzusem i został t. r. zwolniony z powodu złego stanu zdrowia. W marcu 1909 r. uzyskał doktorat prawa i poświęcił się zawodowi adwokackiemu (egzamin w r. 1911). W sierpniu 1914 r. K. wstąpił ochotniczo do Legionów Polskich, otrzymując przydział do kompanii sztabowej przy Komendzie Legionów, a następnie do 1 p. piechoty. W maju 1915 r. jako podporucznik został mianowany sędzią wojskowym Sądu Polowego Komendy Legionów i pełnił tę funkcję do 1 VIII 1917 r. T. r. razem z A. Ganczarskim opublikował w Warszawie Statut postępowania w sprawach honorowych oficerów wojska polskiego. Dn. 17 IX 1915 r. K. awansowany był do stopnia porucznika audytora. W sierpniu 1917 r., w związku z tzw. kryzysem przysięgowym, został odwołany z Legionów Polskich i wcielony do armii austriackiej, w której służył od 1 VIII do 1 IX 1917 r. w sądzie Komendy Obwodowej w Piotrkowie. Od września 1917 r. do lutego 1918 pełnił służbę w sądzie polowym Polskiego Korpusu Posiłkowego. Po rozwiązaniu Korpusu Posiłkowego został przejściowo internowany w Przemyślu, następnie aż do upadku Austro-Węgier był kolejno w sądach austriackich 2 armii i Komendzie 4 Okręgu Korpusu.

W listopadzie 1918 r. K. przeszedł do W. P. i zajmował do lutego 1919 r. stanowisko kierownika sądu polowego i referatu prawnego Dowództwa W. P. na Galicję Wschodnią we Lwowie. Od 21 III 1919 r. K. w stopniu majora (od 8 III t. r.) był zastępcą szefa Departamentu Wojskowo-Prawnego Min. Spraw Wojskowych (MSWojsk.) i Naczelnego Prokuratora Wojskowego, następnie od 10 III 1920 r. był pomocnikiem szefa Oddziału Prawnego Sztabu MSWojsk., a później od 22 VIII n. r. szefem Wydziału Prawnego MSWojsk. Od 1 IV 1919 do 1 VII 1923 r. K. sprawował funkcję doradcy prawnego w sprawach wojskowych Naczelnika Państwa, a następnie Prezydenta Rzeczypospolitej. Stopień podpułkownika otrzymał 8 VIII 1919 r., a generała ppor. w r. 1920, po czym został w r. 1922 zatwierdzony w stopniu generała brygady ze starszeństwem od 1 VI 1919 r. W tym czasie K. należał do założonej zapewne w r. 1920 loży wolnomularskiej «Sowiński» (później zdaje się «Łukasiński»). Od 17 X 1923 r. zajmował stanowisko sędziego Najwyższego Sądu Wojskowego. W okresie gdy marszałek Józef Piłsudski wycofał się formalnie z życia publicznego i osiadł w Sulejówku, u K-ego odbywały się zebrania polityczne piłsudczyków. K. brał też udział w manifestacji wojskowych-piłsudczyków w Sulejówku w dn. 15 XI 1925 r. Od 21 I 1926 r. był wiceprezydentem Najwyższego Sądu Wojskowego, a w końcu od 23 VI 1926 r. do połowy października 1930 r. prezydentem tegoż sądu. Z tego stanowiska został przeniesiony w stan nieczynny i mianowany 18 X 1930 r. prezesem Najwyższej Izby Kontroli (NIK) powołanej do rewizji dochodów i wydatków państwa oraz jego stanu majątkowego. Urząd ten objął zapewne z polecenia J. Piłsudskiego, który odkomenderowywał wielu generałów i oficerów wyższych rang na najbardziej eksponowane stanowiska w administracji cywilnej. Dn. 31 X 1932 r. przeszedł do rezerwy z prawem noszenia munduru. Równocześnie działał w Związku Legionistów, gdzie był m. in. przewodniczącym Głównego Sądu Koleżeńskiego. Urząd prezesa NIK-u pełnił bez przerwy prawie do końca 1939 r.

W r. 1939 K. ewakuował 5 IX NIK z Warszawy do Tomaszowa Lubelskiego, po czym przeszedł do Rumunii, skąd przez Turcję i Palestynę dotarł na zachód Europy. Ze stanowiska Prezesa NIK-u został zwolniony formalnie 22 XII 1939 r. Z okresu emigracji brak jest wiadomości o działalności K-ego. W ostatnich łatach swego życia był przewodniczącym Rady Instytutu im. Piłsudskiego w Londynie, zajmującego się badaniami najnowszej historii Polski. Był żonaty z Wandą Rydygier. Zmarł w Londynie 11 X 1955 r.

K. był odznaczony: Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Walecznych, Orderem Legii Honorowej i in.

 

Enc. Wojsk., IV; Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Roczniki Oficerskie, 1923, 1924, 1928; – Cieplewicz M., Generałowie polscy w opinii J. Piłsudskiego, „Wojsk. Przegl. Hist.” 1966 nr 1 s. 331, 333; Dziesięciolecie Polski Odrodzonej, s. 291–2 (fot.); Hass L., Rozwój organizacyjny wolnomularstwa w Polsce międzywojennej, w: Najnowsze Dzieje Polski, Materiały i studia z okresu 1914–1939, W. 1969 XIV 95; Stawecki P., Następcy Komendanta. Wojsko a polityka wewnętrzna Drugiej Rzeczypospolitej w latach 1935–1939, W. 1969; – Berbecki L., Pamiętniki, Kat. 1959; Daszyński I., Pamiętniki, W. 1957 II; Piłsudska A., Wspomnienia, L. 1960; Roczn. Polit. i Gosp. PAT, 1932–7; Romeyko M., Przed i po maju, W. 1967 I; Sławoj-Składkowski F., Nie ostatnie słowo oskarżonego. Wspomnienia i artykuły, L. 1964; tenże, Strzępy meldunków, „Kultura” 1957 nr 116; tenże, Wspomnienia z okresu majowego, „Kultura” 1957 nr 6/116; Za kratami więzień i drutami obozów. (Wspomnienia i notatki więźniów ideowych z lat 1914–1921), Zebrał i oprac. Komitet Red. pod przewodn. J. Stachiewicza, W. 1927 I; – „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” 1955 nr z 14 X; „Monitor Pol.” 285–8 z 23 XI 1939, Angers; „Roczn. Polonii” (Poles Abroad); – AAN: Zespół akt NIK, sygn. 581; Centr. Arch. Wojsk.: Akta personalne K-ego.

Piotr Stawecki

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Powiązane artykuły

 

Cichociemni

Cichociemni to popularna nazwa żołnierzy polskich szkolonych w okresie II wojny światowej na terenie Wielkiej Brytanii do zadań specjalnych, przerzucanych drogą lotniczą do okupowanej Polski i innych......

Policja Państwowa

Ustawa z dnia 24 lipca 1919 r. w miejsce dotychczas działających na terenie b. Królestwa Kongresowego Milicji Ludowej (5 XI 1918 r.) i Policji Komunalnej (9 I 1919 r.) powołała Policję Państwową.......

Polska Organizacja Wojskowa

W sierpniu 1914 r., na tyłach wojsk rosyjskich, w wyniku zjednoczenia działających na terenie Warszawy: Związku Walki Czynnej i Polskich Drużyn Strzeleckich powstała tajna organizacja która......

Polski czyn zbrojny lat 1914–1918

W II połowie XIX i na początku XX wieku powstały w Europie dwa bloki militarne: Trójprzymierze i Trójporozumienie.  Sprzeczności między nimi w każdej chwili groziły wybuchem konfliktu zbrojnego.......

Wojna o niepodległość i granice

Korzystna sytuacja geopolityczna jaka ukształtowała się jesienią 1918 r. oraz wola narodu posiadania własnego państwa spowodowały powstanie 11 listopada 1918 r. suwerennego państwa polskiego po......

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, formacje regularnego wojska stanowiące część Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, organizowane na emigracji w latach II wojny światowej u boku sojuszników......

Arnhem – Driel, 17–26 września 1944 roku

  Arnhem to miasto we wschodniej Holandii nad Dolnym Renem, stanowiące obiekt natarcia brytyjskiej 1. Dywizji Powietrzno-Desantowej w operacji „Market–Garden” we wrześniu 1944 r. W operacji......

Bitwa pod Brodami i Beresteczkiem, 29 lipca – 3 sierpnia 1920 roku

Bitwa pod Brodami i Beresteczkiem była największą kawaleryjską bitwą XX wieku, w której po jednej stronie walczyła armia konna składająca się z czterech dywizji kawalerii, a po drugiej grupa......

Bój o Ciechanów, 15 sierpnia 1920 roku

W pierwszej dekadzie sierpnia 1920 r., w związku z postępami ofensywy sowieckich wojsk Frontu Zachodniego, nastąpiła reorganizacja systemu dowodzenia Wojska Polskiego. Na podstawie rozkazu Naczelnego......

Natarcie 1. Pułku Pancernego na wzgórze 111 w dniu 9 sierpnia 1944 roku

Dowódca kanadyjskiego 2. Korpusu gen. Guy Simonds, któremu podlegała polska 1. Dywizja Pancerna wieczorem 8 sierpnia 1944 r. rozkazał, aby następnego dnia kanadyjska 4. Dywizja Pancerna opanowała......

Bój pod Jazłowcem, 11–13 lipca 1919 roku

Jazłowiec to małe miasteczko znajdujące się w południowo-zachodniej części Podola, 16 km na południe od Buczacza położone w otoczonej wzgórzami kotlinie, przez którą przepływają dwie rzeczki......

Bitwa pod Kockiem, 2–5 października 1939 roku

Ostatnia bitwa kampanii 1939 r. stoczona od 2 do 6 października 1939 r. pomiędzy oddziałami polskiej Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. bryg. Franciszka Kleeberga liczącej około 18......

Bój pod Komarowem, 31 sierpnia 1920 roku

W ostatniej dekadzie sierpnia i pierwszych dniach września 1920 r. na północnym skraju centralnej części Roztocza została stoczona bitwa zamojska, która stanowiła fazę pośrednią pomiędzy zakończeniem......

Bój pod Krechowcami, 24 lipca 1917 roku

21 lipca 1917 r., w związku z załamaniem się ofensywy Kiereńskiego i ogólnym odwrotem wojsk rosyjskich, Pułk Ułanów Polskich, którego dowództwo kilka dni wcześniej objął płk Bolesław Mościcki,......

Obrona Lwowa w sierpniu 1920 roku

Jednym z głównych celów działań zaczepnych sowieckiego Frontu Południowo-Zachodniego była stolica Galicji Wschodniej, miasto nieujarzmione i zawsze wierne – Lwów. Miało to ogromne znaczenie......

Bój pod Łowczówkiem, 22–25 grudnia 1914 r

Bój stoczony w dniach 22–25 grudnia 1914 r. pomiędzy 1. pułkiem piechoty Legionów a oddziałami armii rosyjskiej. Był to zaledwie mały fragment działań prowadzonych w czasie ofensywy wojsk rosyjskich......

Bój pod Płońskiem, 16–17 sierpnia 1920 roku

W wyniku wtargnięcia Grupy Operacyjnej gen. Krajowskiego w lukę w ugrupowaniu sowieckiego Frontu Zachodniego, pomiędzy IV Armię a XV Armię, dowódcy tych związków operacyjnych podjęli decyzję......

Bój pod Szackiem, 28 września 1939 roku

Szack to miasteczko leżące na Wołyniu (obecnie Ukraina), w wododziale Prypeci i Bugu. Miejsce walk grupy oddziałów Korpusu Ochrony Pogranicza, utworzonej 21 września 1939 r. przez dowódcę KOP gen.......

Boje nad Wkrą, 14–18 sierpnia 1920 roku

Wkra to prawy dopływ Narwi. W czasie bitwy warszawskiej w rejonie tym polska 5. Armia stoczyła szereg walk z jednostkami prawoskrzydłowymi sowieckiego Frontu Zachodniego. Dlatego też swe wspomnienia......

Centrum Wyszkolenia Kawalerii

  15 sierpnia 1920 r. w wyniku skupienia w Grudziądzu wszystkich ówczesnych ośrodków szkolenia kawalerii powstał jeden centralny ośrodek szkolenia tego rodzaju broni, który pod różnymi nazwami,......

Wyższa Szkoła Wojenna

Wyższa Szkoła Wojenna to uczelnia, która w latach 1921–1939 kształciła dla Wojska Polskiego kadry dowódczo-sztabowe. Jej poprzedniczką była Wojenna Szkoła Sztabu Generalnego, która została......

Zagon na Koziatyn, 25–27 kwietnia 1920 roku

  Koziatyn to miejscowość i węzeł kolejowy na Ukrainie, leżący na południowy-wschód od Berdyczowa. Wiosną 1920 r. stanowił on jeden z węzłów komunikacyjnych na tyłach......

Bitwa o masyw górski Monte Cassino, 11–25 maja 1944 roku.

W czasie kampanii włoskiej dominujący nad doliną rzek Liri i Rapido oraz prowadzącą do Rzymu drogą nr 6, masyw górski Monte Cassino z Opactwem Benedyktynów z VI wieku na wzgórzu 519, stanowił......

Bitwa Warszawska, 27 lipca – 28 sierpnia 1920 roku

Pod pojęciem bitwa warszawska należy rozumieć walki i boje toczone od 27 lipca do 28 sierpnia 1920 r. na obszarze rozciągającym się od Zamościa po Brodnicę, czyli obszarze odpowiadającym powierzchni......

II Rzeczypospolita – wojskowe to epoki

Niniejszy opis wojskowego tła epoki dotyczy okresu ograniczonego datami 18 października 1920 r. – 31 sierpnia 1939 r. Datę początkową wyznacza moment zawieszenia broni pomiędzy Rzeczypospolitą......

Korpus Ochrony Pogranicza (KOP)

Korpus Ochrony Pogranicza to polska formacja wojskowa powołana na mocy rozkazu ministra spraw wojskowych gen. dyw. Władysława Sikorskiego z 12 września 1924 roku. Kilka dni później - 17 września......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
 

Postaci z tego okresu

 

Roger Adam Raczyński

1889-12-08 - 1945-11-10
ziemianin
 

Mieczysław Antoni Leitgeber

1841-06-13 - 1893-11-06
powstaniec
 

Władysław Jan Stoma

1888-06-03 - 1968-09-21
aktor
 

Edward Ropp

1851-12-02 - 1939-07-25
arcybiskup mohylewski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.