INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Piwnik     

Jan Piwnik  

 
 
1912-08-31 - 1944-06-16  
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Piwnik Jan, pseud. Ponury, Donat (1912–1944), cichociemny, oficer Armii Krajowej. Ur. 31 VIII we wsi Janowice w pow. opatowskim, w rodzinie chłopskiej, był synem Jana i Zofii z Kłoniców. Uczył się od r. 1924 w gimnazjum w Ostrowcu, gdzie w r. 1932 uzyskał świadectwo dojrzałości. Następnie od sierpnia do czerwca 1933 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, a po jej ukończeniu służył w stopniu plutonowego podchorążego w 10 p. artylerii ciężkiej w Przemyślu. Przeniesiony do rezerwy we wrześniu 1933 jako ogniomistrz podchorąży, po ćwiczeniach awansował w r. 1934 na podporucznika. W r. 1935 rozpoczął pracę w Policji Państwowej. Ukończył w r. 1938 szkołę oficerów policji w Mostach w stopniu aspiranta i został dowódcą kompanii szkolnej rezerwy policyjnej w Golędzinowie. W czasie wojny obronnej Polski 1939 r. dowodził kompanią w składzie zmotoryzowanego polowego batalionu policji, m. in. w akcji osłonowej rzeki Pilicy. Po zakończeniu działań na czele batalionu przekroczył 23 IX granicę polsko-węgierską. Przez Węgry, Jugosławię i Włochy dotarł do Francji 11 XI t. r. Tam został przydzielony do 4 p. artylerii ciężkiej 4 Dyw. Piechoty WP, a po klęsce Francji ewakuował się do Wielkiej Brytanii, gdzie służył w 4 dywizjonie artylerii lekkiej w 4 Brygadzie Kadrowej Strzelców, a potem w 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej. P. jeszcze w r. 1940 zgłosił się do służby w kraju. Po przeszkoleniu w zakresie dywersji został w październiku 1941 zaprzysiężony w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza.

W nocy z 7 na 8 Xl 1941 został zrzucony w składzie I ekipy spadochronowej pod Łyszkowicami koło Skierniewic. Początkowo (do 9 IV 1942) P. służył w Szefostwie Lotnictwa Komendy Głównej Armii Krajowej (KG AK) kierując odbiorem zrzutów lotniczych. Następnie miano powierzyć mu zorganizowanie ochrony Delegata Rządu na Kraj. Na własną prośbę, 15 V 1942 otrzymał przydział do organizacji dywersyjnej «Wachlarz», jako dowódca 2 Odcinka z siedzibą w Równem i z głównym kierunkiem działania na osi Równe – Kijów. Zorganizował ośrodki dywersyjne w Równem, Szepietówce, Zwiahlu, Berdyczowie, Żytomierzu i Kijowie. W początkach lipca 1942 został początkowo aresztowany w Zwiahlu jako włóczęga. Po kilku tygodniach uciekł z więzienia i pieszo, chory przedostał się w końcu września t. r. do Warszawy. Dn. 31 XII gen. Grot (Stefan Rowecki) mianował P-a dowódcą grupy uderzeniowej, której zadaniem było odbicie z więzienia w Pińsku żołnierzy «Wachlarza». Dn. 18 I 1943 w brawurowej akcji uwolniono więźniów i przetransportowano do Warszawy. Po rozwiązaniu «Wachlarza» P. został wyznaczony w marcu 1943 na dowódcę oddziału leśnego i szefa Kierownictwa Dywersji (Kedywu) w Okręgu AK Kielce. W maju t. r. założył główną kwaterę w lasach starachowickich na Wykusie koło Wąchocka. Dn. 4 VI objął oficjalnie obowiązki komendanta Kedywu, przyjmując koncepcję kierowania Kedywem z kwatery leśnej. Zorganizował w krótkim czasie «Zgrupowanie Partyzanckie AK Ponury», które liczyło ok. 350 żołnierzy. Jednocześnie P. nawiązał kontakt z inż. Kazimierzem Czerniewskim, pseud. Korebko, który dla potrzeb partyzantów podjął w fabryce w Suchedniowie konspiracyjną produkcję pistoletów maszynowych typu Sten (od końca czerwca do października 1943 wyprodukowano tu prawie 100 pistoletów tego typu). W nocy z 2 na 3 VII Zgrupowanie P-a dokonało dywersji na dwa niemieckie pociągi pomiędzy stacją kolejową Suchedniów i Łączna. W wyniku wzorowo przeprowadzonej akcji straty niemieckie wynosiły 8 zabitych i ok. 40 rannych. Partyzanci zdobyli broń i amunicję, przy stratach własnych – 1 zabity. W lipcu t. r. P. rozpoczął reorganizację Zgrupowania dzieląc je na 3 części: Zgrupowanie nr 1 pod dowództwem por. Eugeniusza Kaszyńskiego, pseud. Nurt, Zgrupowanie nr 2 – dowódca por. Waldemar Szwiec, pseud. Robot, i Zgrupowanie nr 3 pod dowództwem por. Stanisława Pałaca, pseud. Mariański; każde od sierpnia operowało w innym rejonie Kielecczyzny. Dn. 12 VII 1943 Niemcy w odwet za akcję kolejową pod Suchedniowem dokonali pierwszej pacyfikacji wsi Michniów. W odpowiedzi na to P. zarządził zasadzkę na torach w nocy z 12 na 13 VII na pociąg osobowy. Z kolei Niemcy 13 VII doszczętnie spalili wieś i wymordowali ponad 200 osób – wszystkich znajdujących się w tym czasie we wsi ludzi, w tym kobiety i dzieci. Fakt ten stał się powodem konfliktu z Komendą Okręgu (KO) i poważnym argumentem przeciw P-owi, którego KO oskarżała o narażanie ludności cywilnej na represje. W Zgrupowaniu P-a znajdował się agent gestapo Jerzy Wojnowski (pseud. Motor). Na skutek jego działalności Zgrupowanie zaczęło wpadać w zasadzki. Z pierwszych dwu obław niemieckich (9 i 22 VII) udało się P-owi wyprowadzić Zgrupowanie bez większych strat. Przeniósł się jednak w początkach sierpnia do lasów bliżyńskich leżących na zachód od Skarżyska. Ponowną koncentrację Zgrupowań na Wykusie P. zarządził 16 IX 1943. Był to okres dalszego zaostrzenia stosunków P-a z KO. W dniu koncentracji miało się odbyć wręczenie sztandaru dla Zgrupowań. Jednak nowa obława niemiecka udaremniła uroczystość. W związku z różnicą zdań między P-iem a KO odwołano się do KG. Dn. 7 X w młynie w Rejowie k. Skarżyska odbyła się z udziałem szefa Kedywu KG AK płka Emila Fieldorfa, pseud. Nil, narada, w czasie której ustalono, że P. przestanie pełnić funkcję komendanta Kedywu Okręgu i pozostanie jedynie dowódcą Zgrupowań. Narada została gwałtownie przerwana na skutek obławy niemieckiej naprowadzonej przez Motora. Z kolei 28 XI nastąpiła nowa obława: Niemcy skierowali do walki z partyzantami przebywającymi na Wykusie 4 tys. żołnierzy, broń pancerną i samoloty. Straty partyzanckie wynosiły kilkadziesiąt osób. Po tej obławie P. rozpuścił część żołnierzy, a z pozostałymi przeszedł w rejon Pasma Jeleniowskiego. Nie otrzymując pomocy materialnej od KO, nawiązał kontakt ze wsią i dworami, które dostarczały żywności i kwater. Nawiązał również przyjazne stosunki z placówkami Batalionów Chłopskich (BCh). W połowie grudnia, wskutek konfliktu oddziału P-a z partyzantami Gwardii Ludowej w Skoszynie Starym, rozkazał rozstrzelać kilku gwardzistów.

Na wniosek KO Komendant Główny AK gen. Tadeusz Bór-Komorowski w grudniu 1943 wydał rozkaz odwołujący P-a z dowództwa Zgrupowań. Pismo to dotarło do rąk P-a 2 I 1944. Wysłał on wówczas do KG AK i do szefa Kedywu płka Nila obszerny raport, w którym przedstawił swą działalność na Kielecczyźnie i podłoże konfliktu z KO. Mimo rozpaczliwego tonu raportu i przytoczonych argumentów P. nie doczekał się odwołania rozkazu i w połowie stycznia wyjechał do Warszawy. Dowództwo Zgrupowań objął por. Eugeniusz Kaszyński. Od jesieni 1943 P. pozostawał w nieformalnym związku małżeńskim z Emilią Malessą, łączniczką KG AK (zob.).

W lutym 1944 P. został odkomenderowany do dyspozycji Komendanta Okręgu AK Nowogródek mjra Macieja Kalenkiewicza, pseud. Kotwicz. Dn. 20 II 1944 mjr M. Kalenkiewicz i P. wyjechali z Warszawy na Nowogródczyznę. Okres od końca lutego do kwietnia przeznaczyli na porządkowanie spraw organizacyjnych i personalnych oraz na szkolenie kadry, głównie na terenie partyzanckiego «Zgrupowania Nadniemeńskiego». W kwietniu P. uzyskał zgodę na utworzenie samodzielnego oddziału partyzanckiego i przystąpił do jego organizacji. W tym okresie dowodził 29 IV w nieudanym opanowaniu miasta Szczuczyna. Dn. 1 V t. r. został mianowany dowódcą zgrupowania partyzanckiego pod nazwą «VII batalion 77 pułku piechoty AK». Batalion ten, którego stan po zakończeniu organizacji wynosił ok. 780 żołnierzy, działał na terenie pow. szczuczyńskiego. Do ważniejszych akcji bojowych batalionu pod dowództwem P-a należało zdobycie niemieckich punktów oporu w Wasiliszkach i Skrzybowcach (maj 1944), w Jachnowiczach i pokonanie (z zasadzki) niemieckiej odsieczy zdążającej z Nowego Dworu do Jachnowicz (8 VI 1944). P. poległ 16 VI 1944 podczas udanego ataku na pozycje niemieckie pod Jewłaszami. Pochowany został na cmentarzu we wsi Wawiórka koło Lidy. Pośmiertnie KG AK awansowała go do stopnia majora. Był dwukrotnie (1940, 1943) odznaczony krzyżem Virtuti Militari V kl. W r. 1967 rodzice P-a otrzymali zweryfikowany przez Min. Obrony Narodowej Krzyż Virtuti Militari V kl. P. był doskonałym żołnierzem i dowódcą, wokół którego powstała na Kielecczyźnie legenda, utrwalona nie tylko w tradycji ustnej i w pieśni (już w czasie okupacji śpiewano w Górach Świętokrzyskich w oddziałach partyzanckich piosenki o Ponurym), ale także w postaci licznych publikacji beletrystycznych. Z drugiej strony P. miał trudne i nierówne usposobienie. Był nieustępliwy, brutalny, czasem tolerancyjny do przesady, a niekiedy zbyt bezwzględny.

 

Szczepańska K., Zielińska B., Bibliografia wojny wyzwoleńczej narodu polskiego 1939–1945, W. 1973; Encyklopedia II wojny światowej, W. 1975; – Borzobohaty W., Okręg Armii Krajowej „Jodła”, „Najnowsze Dzieje Pol.” T. 10: 1966 s. 117; Chlebowski C., Odłamki granatu, W. 1969; tenże, „Ponury” – sprawa do załatwienia, „Kierunki” 1968 nr 8 s. 10 (fot), nr 9 s. 10 (fot. zbiór.), nr 11 s. 9–10 (fot); tenże, Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie, W. 1981 (fot); Dolata B., Jurga T., Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939–1945, W. 1977; Erdman I., Wyrok na brata, „Zesz. Hist” Z. 51: 1980; Fajkowski J., Wieś w ogniu, W. 1972; Garliński J., Politycy i żołnierze, Londyn 1971 (fot. po s. 128); Hillebrandt B., Działania partyzanckie AK w okręgu Kielce 1943, „Wojsk. Przegl. Hist.” 1967 nr 2 s. 73–113 (fot); tenże, Partyzantka na Kielecczyźnie 1939–1945, W. 1970 (fot.); Kaczanowski L., Zagłada Michniowa, W. 1980; Kazimierski M., Obława na Wykusie, „WTK” 1966 nr 47 s. 4–5; Paczyńska I., O latach wspólnej walki, W.–Kr. 1978; Piechota Polska 1939–1945, Londyn 1974 Nr 16; Pilichowie M. i P., Ziemia Kielecka. Panorama turystyczna, W. 1979; Pol. Siły Zbrojne, III; Prawdzic Szlaski J., Nowogródczyzna w walce 1940–1945, Londyn 1976; Skwarek S., Ziemia niepokonana. Kielecczyzna w walce 1830–1945, W. 1974; Sulewski W., Leśne fronty, L. 1971 s. 30–3; Szewera T., Niech wiatr ją poniesie, Antologia pieśni z lat 1939–1945, Ł. 1970; – Armia Krajowa w Dokumentach 1939–1945, Londyn 1976 III; Czerniewski K., ps. Korebko, Konspiracyjna produkcja broni w Suchedniowie, „Za Wolność i Lud” 1965 nr 6 s. 7, nr 7 s. 6, 11; Drogi cichociemnych, Londyn 1961 (fot.); [Fąfara E.] „Nawrot”, W świętokrzyskiej partyzantce, W. 1969; [Kazimierski M.] „Orkan”, Leśna brać…, W. 1972; Sianoszek B., Śmierć nie przychodzi kiedy czekam, W. 1966; Sołtysiak M., Chłopcy „Barabasza”, Wyd. 3, W. 1971; [Zwiejski W.] „Jaruga”, Walczyli w Batalionach Chłopskich, W. 1964 s. 249, 250; – CAW: akta personalne Jana Piwnika, sygn. 1076; Centr. Arch. KC PZPR: sygn. 228/26 t. 3, Zgrupowanie Partyzanckie „Ponurego”, IH PAN: Relacja Wojciecha Borzobohatego, (mszp. 1965), Zbiory pracowni Dziejów Polski w II wojnie światowej, nr A. 206/63, cz. 1, nr A 244/64, cz. 2; Wojsk. Inst. Hist. w W.: Okręg AK Kielce, sygn. 3/36 t. 1–4, Wspomnienia i relacje: Leszka Popiela III/49/51 i III/49/ 51a, Teofila Obary III/49/57; Tucholski J., Sylwetki cichociemnych, W. 1976, sygn. III/50/109 (mszp.); „Zbiór relacji żołnierzy Okręgu AK Nowogródek” w zbiorach J. Tucholskiego, notatki J. Tucholskiego z listopada 1979 i z kwietnia 1980 z dokumentów znajdujących się w Studium Polski Podziemnej w Londynie.

Adam Massalski

 
 

Powiązane artykuły

 

Cichociemni

Cichociemni to popularna nazwa żołnierzy polskich szkolonych w okresie II wojny światowej na terenie Wielkiej Brytanii do zadań specjalnych, przerzucanych drogą lotniczą do okupowanej Polski i innych......

Policja Państwowa

Ustawa z dnia 24 lipca 1919 r. w miejsce dotychczas działających na terenie b. Królestwa Kongresowego Milicji Ludowej (5 XI 1918 r.) i Policji Komunalnej (9 I 1919 r.) powołała Policję Państwową.......

Polska Organizacja Wojskowa

W sierpniu 1914 r., na tyłach wojsk rosyjskich, w wyniku zjednoczenia działających na terenie Warszawy: Związku Walki Czynnej i Polskich Drużyn Strzeleckich powstała tajna organizacja która......

Polski czyn zbrojny lat 1914–1918

W II połowie XIX i na początku XX wieku powstały w Europie dwa bloki militarne: Trójprzymierze i Trójporozumienie.  Sprzeczności między nimi w każdej chwili groziły wybuchem konfliktu zbrojnego.......

Wojna o niepodległość i granice

Korzystna sytuacja geopolityczna jaka ukształtowała się jesienią 1918 r. oraz wola narodu posiadania własnego państwa spowodowały powstanie 11 listopada 1918 r. suwerennego państwa polskiego po......

Wojskowy Instytut Geograficzny

Wojskowy Instytut Geograficzny (WIG) to polska wojskowa instytucja geograficzno-kartograficzna, utworzona w 1919 roku, organizacyjnie podlegająca szefowi Sztabu Głównego. Początkowo, do 1921......

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, formacje regularnego wojska stanowiące część Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, organizowane na emigracji w latach II wojny światowej u boku sojuszników......

Arnhem – Driel, 17–26 września 1944 roku

  Arnhem to miasto we wschodniej Holandii nad Dolnym Renem, stanowiące obiekt natarcia brytyjskiej 1. Dywizji Powietrzno-Desantowej w operacji „Market–Garden” we wrześniu 1944 r. W operacji......

Bitwa pod Brodami i Beresteczkiem, 29 lipca – 3 sierpnia 1920 roku

Bitwa pod Brodami i Beresteczkiem była największą kawaleryjską bitwą XX wieku, w której po jednej stronie walczyła armia konna składająca się z czterech dywizji kawalerii, a po drugiej grupa......

Bój o Ciechanów, 15 sierpnia 1920 roku

W pierwszej dekadzie sierpnia 1920 r., w związku z postępami ofensywy sowieckich wojsk Frontu Zachodniego, nastąpiła reorganizacja systemu dowodzenia Wojska Polskiego. Na podstawie rozkazu Naczelnego......

Natarcie 1. Pułku Pancernego na wzgórze 111 w dniu 9 sierpnia 1944 roku

Dowódca kanadyjskiego 2. Korpusu gen. Guy Simonds, któremu podlegała polska 1. Dywizja Pancerna wieczorem 8 sierpnia 1944 r. rozkazał, aby następnego dnia kanadyjska 4. Dywizja Pancerna opanowała......

Bój pod Jazłowcem, 11–13 lipca 1919 roku

Jazłowiec to małe miasteczko znajdujące się w południowo-zachodniej części Podola, 16 km na południe od Buczacza położone w otoczonej wzgórzami kotlinie, przez którą przepływają dwie rzeczki......

Bitwa pod Kockiem, 2–5 października 1939 roku

Ostatnia bitwa kampanii 1939 r. stoczona od 2 do 6 października 1939 r. pomiędzy oddziałami polskiej Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. bryg. Franciszka Kleeberga liczącej około 18......

Bój pod Komarowem, 31 sierpnia 1920 roku

W ostatniej dekadzie sierpnia i pierwszych dniach września 1920 r. na północnym skraju centralnej części Roztocza została stoczona bitwa zamojska, która stanowiła fazę pośrednią pomiędzy zakończeniem......

Bój pod Krechowcami, 24 lipca 1917 roku

21 lipca 1917 r., w związku z załamaniem się ofensywy Kiereńskiego i ogólnym odwrotem wojsk rosyjskich, Pułk Ułanów Polskich, którego dowództwo kilka dni wcześniej objął płk Bolesław Mościcki,......

Obrona Lwowa w sierpniu 1920 roku

Jednym z głównych celów działań zaczepnych sowieckiego Frontu Południowo-Zachodniego była stolica Galicji Wschodniej, miasto nieujarzmione i zawsze wierne – Lwów. Miało to ogromne znaczenie......

Bój pod Łowczówkiem, 22–25 grudnia 1914 r

Bój stoczony w dniach 22–25 grudnia 1914 r. pomiędzy 1. pułkiem piechoty Legionów a oddziałami armii rosyjskiej. Był to zaledwie mały fragment działań prowadzonych w czasie ofensywy wojsk rosyjskich......

Bój pod Płońskiem, 16–17 sierpnia 1920 roku

W wyniku wtargnięcia Grupy Operacyjnej gen. Krajowskiego w lukę w ugrupowaniu sowieckiego Frontu Zachodniego, pomiędzy IV Armię a XV Armię, dowódcy tych związków operacyjnych podjęli decyzję......

Bój pod Szackiem, 28 września 1939 roku

Szack to miasteczko leżące na Wołyniu (obecnie Ukraina), w wododziale Prypeci i Bugu. Miejsce walk grupy oddziałów Korpusu Ochrony Pogranicza, utworzonej 21 września 1939 r. przez dowódcę KOP gen.......

Boje nad Wkrą, 14–18 sierpnia 1920 roku

Wkra to prawy dopływ Narwi. W czasie bitwy warszawskiej w rejonie tym polska 5. Armia stoczyła szereg walk z jednostkami prawoskrzydłowymi sowieckiego Frontu Zachodniego. Dlatego też swe wspomnienia......

Centrum Wyszkolenia Kawalerii

  15 sierpnia 1920 r. w wyniku skupienia w Grudziądzu wszystkich ówczesnych ośrodków szkolenia kawalerii powstał jeden centralny ośrodek szkolenia tego rodzaju broni, który pod różnymi nazwami,......

Wyższa Szkoła Wojenna

Wyższa Szkoła Wojenna to uczelnia, która w latach 1921–1939 kształciła dla Wojska Polskiego kadry dowódczo-sztabowe. Jej poprzedniczką była Wojenna Szkoła Sztabu Generalnego, która została......

Zagon na Koziatyn, 25–27 kwietnia 1920 roku

  Koziatyn to miejscowość i węzeł kolejowy na Ukrainie, leżący na południowy-wschód od Berdyczowa. Wiosną 1920 r. stanowił on jeden z węzłów komunikacyjnych na tyłach......

Bitwa o masyw górski Monte Cassino, 11–25 maja 1944 roku.

W czasie kampanii włoskiej dominujący nad doliną rzek Liri i Rapido oraz prowadzącą do Rzymu drogą nr 6, masyw górski Monte Cassino z Opactwem Benedyktynów z VI wieku na wzgórzu 519, stanowił......

Bitwa Warszawska, 27 lipca – 28 sierpnia 1920 roku

Pod pojęciem bitwa warszawska należy rozumieć walki i boje toczone od 27 lipca do 28 sierpnia 1920 r. na obszarze rozciągającym się od Zamościa po Brodnicę, czyli obszarze odpowiadającym powierzchni......

II Rzeczypospolita – wojskowe to epoki

Niniejszy opis wojskowego tła epoki dotyczy okresu ograniczonego datami 18 października 1920 r. – 31 sierpnia 1939 r. Datę początkową wyznacza moment zawieszenia broni pomiędzy Rzeczypospolitą......

Centrum Wyszkolenia Artylerii (CWArt.)

Centrum Wyszkolenia Artylerii to ośrodek szkoleniowy istniejący w Toruniu w latach 1927 – 1939. Utworzono go z połączenia Oficerskiej Szkoły Artylerii i Obozu Szkolnego Artylerii. Zadaniem Centrum......

Korpus Ochrony Pogranicza (KOP)

Korpus Ochrony Pogranicza to polska formacja wojskowa powołana na mocy rozkazu ministra spraw wojskowych gen. dyw. Władysława Sikorskiego z 12 września 1924 roku. Kilka dni później - 17 września......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

Karol Wilhelm jr Scheibler

1862-03-08 - 1935-05-29
przemysłowiec
 

Antoni Piotrowski

1853-09-07 - 1924-12-12
malarz
 

Konstanty Jodko-Narkiewicz

1901-10-23 - 1963-05-03
fizyk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.