INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Rekowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1988-1989 r. w XXXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rekowski (Styp-Rekowski) Jan (1874–1942), gospodarz w Płotowie na Kaszubach, działacz narodowy, więzień obozów koncentracyjnych. Ur. 6 II w Płotowie w pow. bytowskim, w średniozamożnej rodzinie chłopskiej, był synem Jana Pawła i Wiktorii z domu Żmuda-Trzebiatowskiej z Wielkiego Glisna w pow. człuchowskim.

Osierocony przez ojca w 17 roku życia R. został spadkobiercą rodzinnego gospodarstwa. Wpływ na jego osobowość, oprócz religijnej i patriotycznej atmosfery domu rodzinnego, wywarli miejscowi księża (m. in. Leon Połomski) i nauczyciel Józef Kosiński. W r. 1900 R. poślubił pochodzącą z zamożnej rodziny Weronikę Bruską z Rolbika w pow. chojnickim. Prowadzeniem gospodarstwa rolnego R-ego zajmowali się jego bracia, Franciszek i Leon, oraz żona. On sam natomiast poświęcił się działalności organizacyjnej, społeczno-politycznej i narodowej. Był sołtysem w Płotowie i ławnikiem w sądzie grodzkim, członkiem Zarządu Kościelnego w Niezabyszewie i Zarządu Spółdzielni Rolniczo-Handlowej «Reifeisen» w Piasznie, współzałożycielem Banku Ludowego w Ugoszczy z siedzibą w Bytowie (1902) i tamtejszej placówki handlowej Bazar (1908). W czasie pierwszej wojny światowej służył w wojsku niemieckim od r. 1917. R. zaangażował się potem w akcję mającą na celu przyłączenie powiatów bytowskiego i lęborskiego do Polski; współpracował tu przede wszystkim z Bernardem Werą, Szczepanem Graczem i ks. Robertem Plutą-Prądzyńskim, proboszczem w Ugoszczy. Akcja ta zakończyła się niepowodzeniem. Po ustaleniu granicy polsko-niemieckiej, R. nie skorzystał z opcji na rzecz Polski, gdyż dostrzegał narodowo-polityczny sens pozostania ludności polskiej na ziemi kaszubskiej w państwie niemieckim. Wkrótce (1923) założył oddział Związku Polaków w Niemczech (ZPwN) w Płotowie i został jego prezesem, a także prezesem tej organizacji na Kaszuby (1923–39), wiceprezesem tamtejszego oddziału Polsko-Katolickiego Tow. Szkolnego, przewodniczącym Rady Nadzorczej Banku Ludowego w Ugoszczy z siedzibą w Bytowie (do r. 1935), a później tamtejszej Kasy Polskiej; był organizatorem szkolnictwa polskiego i posłem do sejmiku powiatowego (1929), delegatem na I Zjazd Polaków z Zagranicy w Warszawie (1929), kandydatem w wyborach do Reichstagu (1932), a przede wszystkim animatorem życia polskiego w Płotowie.

Rodzina R-ego znajdowała się pod kontrolą władz policyjnych już przed r. 1933. W r. 1934 R. przeciwstawił się ze względów narodowych objęciu jego gospodarstwa ustawą o zagrodach dziedzicznych. Mimo interwencji ZPwN prawo to zastosowano także do jego gospodarstwa. Wkrótce po wybuchu drugiej wojny światowej, gestapo aresztowało R-ego 9 IX 1939 i przetrzymywało najpierw w Bytowie, a potem w Słupsku, skąd skierowano go do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. W obozie R. spotkał się z osadzonymi tam nieco wcześniej synami: ks. Józefem, Alfonsem i Edmundem. Przeniesiony następnie do Dachau, spotkał się z przebywającym już tam zięciem Ryszardem Knosałą, ponownie z synem Józefem. W wyniku długotrwałych starań żony i syna Marcelego, przymusowo służącego w wojsku, u władz lokalnych i centralnych, R. został zwolniony z obozu 11 XI 1940, lecz na gospodarstwie w Płotowie zastał państwowego zarządcę niemieckiego. Do tego dołączyły się tragiczne wydarzenia w rodzinie, co w konsekwencji załamało silnego dotąd psychicznie R-ego. Zmarł 12 VI 1942 w Płotowie, gdzie też został pochowany.

W małżeństwie z Weroniką z Bruskich (zm. 1944) miał R. dwanaścioro dzieci (z których jedno zmarło w wieku niemowlęcym): Helenę, zakonnicę, Józefa (zob.), Alfonsa, zmarłego w r. 1942 w obozie koncentracyjnym w Oranienburgu, Edmunda, zmarłego rok wcześniej w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen, Władysławę, zamężną Knosałową, więzioną przez kilka miesięcy w czasie wojny, autorkę wspomnień o rodzinie, Różę, więźniarkę obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, Kazimierę, Anielę, Wacława (który skutecznie ukrywał się przez całą wojnę w Lubelskiem), Marcelego i Jana (ten był krótko więziony w obozie koncentracyjnym w Tapiau, później utrzymywał kontakt z konspiracyjną organizacją «Gryf Pomorski», został skazany za propagandę antyniemiecką i wcielony wiosną 1941 przymusowo do wojska; zginął wkrótce na froncie wschodnim).

Imieniem R-ego nazwano po wojnie uniwersytet ludowy w Jasieniu w pow. bytowskim (1948), przeniesiony potem do Radawanicy w pow. złotowskim, a także jedną z ulic bytowskich. W czerwcu 1978 bytowski szczep harcerski przyjął imię Rodziny Styp-Rekowskich.

 

W. Enc. Powsz. (PWN), XIII; – Cieślak T., Oranienburg-Sachsenhausen, hitlerowskie obozy koncentracyjne 1933–1945, W. 1972; Lehr H., Osmańczyk E., Polacy spod znaku Rodła, W. 1972; Oleksiński J., I nie ustali w walce, W. 1980 s. 15, 17, 120, 301–7, po s. 384 (fot.); Pogranicze i Kaszuby w latach terroru, Koszalin 1970; Trzebiatowski K., Oświata i szkolnictwo polskie na Pomorzu Zachodnim w pierwszej połowie XX wieku 1900–1939, P. 1961 (fot.); Wach W., Na kaszubskim szańcu, W. 1968 passim (fot.); – Knosała W., Była nas gromadka spora, Olsztyn 1972 passim (fot.); – Papiery W. Knosały z Olsztyna.

Leonard Smołka

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
biogramy.pl

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Włodzimierz Zagórski

1834-11-07 - 1902-02-13
pisarz
 

Aleksander Brückner

1856-01-29 - 1939-05-24
historyk literatury
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Władysław Łebiński

1840-10-03 - 1907-10-09
publicysta
 

Żegota Krówczyński

1848-07-17 - 1893-02-01
lekarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.