INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Mieczysław Kaplicki     

Mieczysław Kaplicki  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1964-1965 w XI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kaplicki Mieczysław (dawniej Kapellner Maurycy), (1875–1959), działacz polityczny i społeczny, lekarz-dermatolog, prezydent m. Krakowa. Ur. 12 XII w Wietrzychowicach, w pow. tarnowskim, syn Jakuba Kapellnera, dzierżawcy majątków ziemskich. Gimnazjum ukończył w Tarnowie, po czym studiował medycynę w Krakowie od r. akad. 1894/5, z krótką przerwą na przełomie 1898/9 r., kiedy to chwilowo kontynuował studia lekarskie w Wiedniu. W r. 1901 uzyskał doktorat na Wydziale Lekarskim UJ.

Od lat uniwersyteckich brał czynny udział w ruchu socjalistycznym na terenie Krakowa. Jako aktywny działacz (początkowo zastępca sekretarza, a od czerwca 1899 przewodniczący) radykalno-demokratycznej organizacji studenckiej «Zjednoczenie» (1895–1900), należał do grona założycieli komórki socjalistycznej, działającej w ramach wzmiankowanego stowarzyszenia. W r. 1896 był nadto K. współzałożycielem redagowanego przez Z. Klemensiewicza pisma Galicyjskiej Partii Socjaldemokratycznej (później Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej – PPSD) dla chłopów „Prawo Ludu”. Jednocześnie należał do zarządu robotniczego stowarzyszenia «Siła» w Krakowie, kierował tutejszym ruchem zawodowym robotników stolarskich i prowadził czynną działalność zawodową i społeczną w miejscowej Kasie Chorych. W r. 1900 w czasie wielkiego strajku górników w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim wyjeżdżał na pogranicze śląsko-morawskie w charakterze agitatora ruchu strajkowego. Od r. 1903 prowadził również wykłady popularne z zakresu medycyny, urządzane przez Uniwersytet Ludowy im. Adama Mickiewicza.

W okresie rewolucji lat 1905–7 reprezentował K. stanowisko wyrażające potrzebę zastosowania ostrych form w walce o powszechne prawo wyborcze na terenie Austrii. Opowiedział się również przeciwko wysłaniu znanego «listu otwartego» I. Daszyńskiego do CKW Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) ze stycznia 1906 r., negującego konieczność wspólnej walki rewolucyjnej polskiego proletariatu z rosyjskim. Przed r. 1914 zaliczał się K. do przywódców PPSD w zachodniej Galicji, aktywnie uczestnicząc we wszystkich niemal poważniejszych akcjach i wystąpieniach tej partii. Na X Kongresie PPSD (maj 1906) jako referent statutowy poparł hasło «ziemi dla chłopów», natomiast na następnym z kolei – XI Zjeździe (czerwiec 1908) oznajmił, że «nie trzeba absolutnie osobnego programu dla chłopów». Na XII Kongresie partyjnym (grudzień 1911) został wybrany członkiem Komitetu Wykonawczego PPSD Galicji i Śląska.

Po wybuchu wojny w 1914 r. wyruszył K. z Legionami Polskimi jako kapitan-lekarz, odbył kampanię 1914–6 r. w 5 p. piechoty, ukończył ją w randze podpułkownika. Był odznaczony Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości z Mieczami i Krzyżem Walecznych oraz w późniejszym okresie życia Komandorią Polonia Restituta. Po pierwszej wojnie światowej ordynował jako lekarz-dermatolog, pracując w tym samym charakterze w Ubezpieczalni Społecznej. Od r. 1919 członek PPS, po przewrocie majowym 1926 r. już jako Mieczysław Kaplicki, wystąpił z tej partii, przechodząc na pozycje polityczne obozu sanacyjnego. Kierował wówczas zza kulis całą polityką komunalną Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR) w Krakowie.

W wyniku usunięcia legalnej Rady Miejskiej decyzją wojewody krakowskiego (1931), powołana do życia nowa, tzw. Tymczasowa Rada Miejska wybierała prezydenta trzykrotnie: po raz pierwszy – pośrednio, nie przyjmując rezygnacji K. Rollego, po raz drugi – wybierając prezydentem W. Belinę-Prażmowskiego (16 III 1931) i po raz trzeci – dokonując wyboru K-ego (16 II 1933). Powtórnie kandydował K. na to stanowisko z listy Bloku Pracy Gospodarczej (sanacyjnej) w styczniu 1934 r., już na podstawie nowej ustawy samorządowej, i został wtedy ponownie wybrany już na okres 5-letni. Jako prezydent miasta starał się K. angażować czynnik fachowy do wszystkich dziedzin gospodarki miejskiej, przeprowadzając zarazem reorganizację administracji Zarządu Miejskiego. Zorganizował on w r. 1934 nowy Wydział Finansowy, obejmujący całokształt tego typu zagadnień, łącznie z ogólną polityką finansową, budżetem i zamknięciami rachunkowymi. Skomasowanie finansów wpłynęło na poprawę złego dotychczas stanu gospodarki miejskiej, zwłaszcza że wprowadzono nadto nowe źródła dochodowe, m. in. opłatę kanałową, obciążającą własność nieruchomą. W wyniku akcji oddłużenia gminy odpisano jej ok. 10 milionów złotych pożyczek, a w chwili wybuchu wojny miała gmina kilkanaście milionów złotych rezerw. Było to zarówno następstwem przemyślanej polityki finansowej K-ego, jak i w pewnej mierze wynikiem ogólnej poprawy koniunktury, wiążącej się z ogólnym ożywieniem życia gospodarczego, w związku z napięciem wojennym i wzrostem inwestycji.

Z inicjatywy prezydenta i w oparciu o jego sugestie opracowano w r. 1936 długoletni program inwestycyjny miasta na okres od 1937/8 do 1943/4, obejmujący najpilniejsze inwestycje na terenie Krakowa, łącznie z przedsiębiorstwami miejskimi. Była to pierwsza próba ujęcia całokształtu potrzeb inwestycyjnych miasta na przestrzeni 6 lat, umożliwiająca racjonalną miejską gospodarkę inwestycyjną. Niezależnie od tego powołał K. do życia w r. 1935 Oddział Zabudowy Miasta w Wydziale Budowlanym Zarządu Miejskiego, który przystąpił do prac nad sporządzeniem ogólnego planu zabudowy miasta, obejmującego również gminy podmiejskie. K. interesował się również sprawami kulturalnymi, był m. in. inicjatorem budowy gmachu Muzeum Narodowego i pomnika Józefa Dietla, dłuta Ks. Dunikowskiego. Inspirował także powołanie w r. 1935 K. Frycza na dyrektora Teatru im. Słowackiego. Przywódca opozycji w Radzie Miejskiej z PPS – Jan Stańczyk – stwierdził na ostatnim posiedzeniu Rady po upływie 5-letniej kadencji, że K. wykazał jako prezydent wielkie zdolności w pracy dla miasta. Ustąpiwszy w lutym 1939 r. z dotychczasowego stanowiska, objął K. kierownictwo Jaworznickich Komunalnych Kopalń Węgla. W czasie drugiej wojny światowej znalazł się na terytorium ZSRR; w r. 1941 przebywał w miejscowości Kermine w Uzbeckiej SSR, miejscu postoju 7 dywizji Armii Polskiej. Był lekarzem w batalionie saperów. Stąd w r. 1942 przedostał się do Anglii, gdzie osiedlił się w Pernhos w Walii i tam spędził resztę życia. Zmarł w tamtejszym szpitalu polskim 7 VIII 1959 r. i został pochowany na cmentarzu w Wrexham Denbs.

 

Buszko J., Ruch socjalistyczny w Krakowie 1890–1914, Kr. 1961; Dobrowolski H., Samorząd w Krakowie, jego organizacja i kancelaria w l. 1914–1939, „Archeion” T. 28: 1954; tenże, Dzieje Krakowa w l. 1914–1939, Kraków i ziemia krakowska, (w druku); Dobrowolski H., Frančić M., Konarski S., Postępowe tradycje młodzieży akademickiej w Krakowie, Kr. 1962; Dziesięciolecie Polski Odrodzonej, s. 93 (fot.); Najdus W., Szkice z historii Galicji, W. 1960 II; Pilch A., Początki rozwoju ruchu zawodowego górników na Śląsku Cieszyńskim (1893–1901), Zesz. Nauk. UJ, Prace Hist. Z. 5, 1961; Studia z dziejów młodzieży Uniw. Krak. od Oświecenia do pol. XX w., Kr. 1964; – Cyganeria i polityka. Wspomnienia krakowskie 1919–1939, W. 1964; Daszyński I., Pamiętniki, W. 1957 II; Drobner B., Bezustanna walka, W. 1962; Klemensiewiczowa J., Przebojem ku wiedzy, W. 1961; Kopiec wspomnień, Wyd. 2., Kr. 1964; „Kronika ruchu rewolucyjnego w Polsce”, T. 3: 1937 s. 18, 24–5; „Niepodległość” T. 9: 1934, T. 13: 1936; Sławoj-Składkowski F., Moja służba w I Brygadzie. Pamiętnik polowy, W. 1932/3 I–II; Żmigrodzki S., Przed i po 6 sierpnia, W. 1935; – Arch. UJ: S. II 520 Liber promotionum, nr 2787, S. II 515 nr 617, Katalog Wydziału Lek.; Arch. Państw. w Kr.: Akta Rady Miejskiej, Dzienniki Urzędowe stoł. król. m. Krakowa.

Józef Buszko

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Powiązane artykuły

 

Cichociemni

Cichociemni to popularna nazwa żołnierzy polskich szkolonych w okresie II wojny światowej na terenie Wielkiej Brytanii do zadań specjalnych, przerzucanych drogą lotniczą do okupowanej Polski i innych......

Policja Państwowa

Ustawa z dnia 24 lipca 1919 r. w miejsce dotychczas działających na terenie b. Królestwa Kongresowego Milicji Ludowej (5 XI 1918 r.) i Policji Komunalnej (9 I 1919 r.) powołała Policję Państwową.......

Polska Organizacja Wojskowa

W sierpniu 1914 r., na tyłach wojsk rosyjskich, w wyniku zjednoczenia działających na terenie Warszawy: Związku Walki Czynnej i Polskich Drużyn Strzeleckich powstała tajna organizacja która......

Polski czyn zbrojny lat 1914–1918

W II połowie XIX i na początku XX wieku powstały w Europie dwa bloki militarne: Trójprzymierze i Trójporozumienie.  Sprzeczności między nimi w każdej chwili groziły wybuchem konfliktu zbrojnego.......

Wojna o niepodległość i granice

Korzystna sytuacja geopolityczna jaka ukształtowała się jesienią 1918 r. oraz wola narodu posiadania własnego państwa spowodowały powstanie 11 listopada 1918 r. suwerennego państwa polskiego po......

Wojskowy Instytut Geograficzny

Wojskowy Instytut Geograficzny (WIG) to polska wojskowa instytucja geograficzno-kartograficzna, utworzona w 1919 roku, organizacyjnie podlegająca szefowi Sztabu Głównego. Początkowo, do 1921......

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, formacje regularnego wojska stanowiące część Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, organizowane na emigracji w latach II wojny światowej u boku sojuszników......

Arnhem – Driel, 17–26 września 1944 roku

  Arnhem to miasto we wschodniej Holandii nad Dolnym Renem, stanowiące obiekt natarcia brytyjskiej 1. Dywizji Powietrzno-Desantowej w operacji „Market–Garden” we wrześniu 1944 r. W operacji......

Bitwa pod Brodami i Beresteczkiem, 29 lipca – 3 sierpnia 1920 roku

Bitwa pod Brodami i Beresteczkiem była największą kawaleryjską bitwą XX wieku, w której po jednej stronie walczyła armia konna składająca się z czterech dywizji kawalerii, a po drugiej grupa......

Bój o Ciechanów, 15 sierpnia 1920 roku

W pierwszej dekadzie sierpnia 1920 r., w związku z postępami ofensywy sowieckich wojsk Frontu Zachodniego, nastąpiła reorganizacja systemu dowodzenia Wojska Polskiego. Na podstawie rozkazu Naczelnego......

Natarcie 1. Pułku Pancernego na wzgórze 111 w dniu 9 sierpnia 1944 roku

Dowódca kanadyjskiego 2. Korpusu gen. Guy Simonds, któremu podlegała polska 1. Dywizja Pancerna wieczorem 8 sierpnia 1944 r. rozkazał, aby następnego dnia kanadyjska 4. Dywizja Pancerna opanowała......

Bój pod Jazłowcem, 11–13 lipca 1919 roku

Jazłowiec to małe miasteczko znajdujące się w południowo-zachodniej części Podola, 16 km na południe od Buczacza położone w otoczonej wzgórzami kotlinie, przez którą przepływają dwie rzeczki......

Bitwa pod Kockiem, 2–5 października 1939 roku

Ostatnia bitwa kampanii 1939 r. stoczona od 2 do 6 października 1939 r. pomiędzy oddziałami polskiej Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. bryg. Franciszka Kleeberga liczącej około 18......

Bój pod Komarowem, 31 sierpnia 1920 roku

W ostatniej dekadzie sierpnia i pierwszych dniach września 1920 r. na północnym skraju centralnej części Roztocza została stoczona bitwa zamojska, która stanowiła fazę pośrednią pomiędzy zakończeniem......

Bój pod Krechowcami, 24 lipca 1917 roku

21 lipca 1917 r., w związku z załamaniem się ofensywy Kiereńskiego i ogólnym odwrotem wojsk rosyjskich, Pułk Ułanów Polskich, którego dowództwo kilka dni wcześniej objął płk Bolesław Mościcki,......

Obrona Lwowa w sierpniu 1920 roku

Jednym z głównych celów działań zaczepnych sowieckiego Frontu Południowo-Zachodniego była stolica Galicji Wschodniej, miasto nieujarzmione i zawsze wierne – Lwów. Miało to ogromne znaczenie......

Bój pod Łowczówkiem, 22–25 grudnia 1914 r

Bój stoczony w dniach 22–25 grudnia 1914 r. pomiędzy 1. pułkiem piechoty Legionów a oddziałami armii rosyjskiej. Był to zaledwie mały fragment działań prowadzonych w czasie ofensywy wojsk rosyjskich......

Bój pod Płońskiem, 16–17 sierpnia 1920 roku

W wyniku wtargnięcia Grupy Operacyjnej gen. Krajowskiego w lukę w ugrupowaniu sowieckiego Frontu Zachodniego, pomiędzy IV Armię a XV Armię, dowódcy tych związków operacyjnych podjęli decyzję......

Bój pod Szackiem, 28 września 1939 roku

Szack to miasteczko leżące na Wołyniu (obecnie Ukraina), w wododziale Prypeci i Bugu. Miejsce walk grupy oddziałów Korpusu Ochrony Pogranicza, utworzonej 21 września 1939 r. przez dowódcę KOP gen.......

Boje nad Wkrą, 14–18 sierpnia 1920 roku

Wkra to prawy dopływ Narwi. W czasie bitwy warszawskiej w rejonie tym polska 5. Armia stoczyła szereg walk z jednostkami prawoskrzydłowymi sowieckiego Frontu Zachodniego. Dlatego też swe wspomnienia......

Centrum Wyszkolenia Kawalerii

  15 sierpnia 1920 r. w wyniku skupienia w Grudziądzu wszystkich ówczesnych ośrodków szkolenia kawalerii powstał jeden centralny ośrodek szkolenia tego rodzaju broni, który pod różnymi nazwami,......

Wyższa Szkoła Wojenna

Wyższa Szkoła Wojenna to uczelnia, która w latach 1921–1939 kształciła dla Wojska Polskiego kadry dowódczo-sztabowe. Jej poprzedniczką była Wojenna Szkoła Sztabu Generalnego, która została......

Zagon na Koziatyn, 25–27 kwietnia 1920 roku

  Koziatyn to miejscowość i węzeł kolejowy na Ukrainie, leżący na południowy-wschód od Berdyczowa. Wiosną 1920 r. stanowił on jeden z węzłów komunikacyjnych na tyłach......

Bitwa o masyw górski Monte Cassino, 11–25 maja 1944 roku.

W czasie kampanii włoskiej dominujący nad doliną rzek Liri i Rapido oraz prowadzącą do Rzymu drogą nr 6, masyw górski Monte Cassino z Opactwem Benedyktynów z VI wieku na wzgórzu 519, stanowił......

Bitwa Warszawska, 27 lipca – 28 sierpnia 1920 roku

Pod pojęciem bitwa warszawska należy rozumieć walki i boje toczone od 27 lipca do 28 sierpnia 1920 r. na obszarze rozciągającym się od Zamościa po Brodnicę, czyli obszarze odpowiadającym powierzchni......

II Rzeczypospolita – wojskowe to epoki

Niniejszy opis wojskowego tła epoki dotyczy okresu ograniczonego datami 18 października 1920 r. – 31 sierpnia 1939 r. Datę początkową wyznacza moment zawieszenia broni pomiędzy Rzeczypospolitą......

Centrum Wyszkolenia Artylerii (CWArt.)

Centrum Wyszkolenia Artylerii to ośrodek szkoleniowy istniejący w Toruniu w latach 1927 – 1939. Utworzono go z połączenia Oficerskiej Szkoły Artylerii i Obozu Szkolnego Artylerii. Zadaniem Centrum......

Korpus Ochrony Pogranicza (KOP)

Korpus Ochrony Pogranicza to polska formacja wojskowa powołana na mocy rozkazu ministra spraw wojskowych gen. dyw. Władysława Sikorskiego z 12 września 1924 roku. Kilka dni później - 17 września......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
 

Postaci z tego okresu

 

Hipolit Kasjan Marczewski

1853-08-13 - 1905-01-17
rzeźbiarz
 

Józef Londzin

1863-02-03 - 1929-04-21
ksiądz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.