INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Walery Roman     

Walery Roman  

 
 
1877-09-12 - 1952-10-25
Biogram został opublikowany w latach 1988-1989 r. w XXXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Roman Walery (1877–1952), adwokat, prokurator, wojewoda poleski, delegat rządu na ziemię wileńską, senator. Ur. 12 IX w Kalwarii (gub. suwalska), był synem Mariana (1847–1899), ziemianina i pracownika samorządowego, oraz Natalii z Cepeuszów.

W r. 1895 R. ukończył gimnazjum klasyczne w Suwałkach, w r. 1899 Wydz. Prawa Uniw. Warsz. Od r. 1900 rozpoczął pracę jako aplikant adwokacki w Suwałkach, następnie otworzył tam własną kancelarię jako adwokat przysięgły. W r. 1915, z chwilą opuszczenia Suwalszczyzny przez wojska rosyjskie, został przewodniczącym powołanego wówczas Komitetu Obywatelskiego. Dn. 12 VI 1917 Komisja Przejściowa Tymczasowej Rady Stanu mianowała R-a podprokuratorem przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie. Z dn. 5 VII 1918 został przeniesiony na stanowisko podprokuratora przy Sądzie Najwyższym w Warszawie. Jako znawcy spraw Suwalszczyzny, a zarazem człowiekowi związanemu z «obozem belwederskim» 21 XI 1918 powierzono R-owi prace przygotowawcze do otwarcia Sądu Okręgowego w Suwałkach. Dn. 28 XI 1918 upoważnienie to rozszerzono; został delegowany do Suwałk i innych powiatów byłej gub. suwalskiej w celu przejęcia poszczególnych dziedzin administracji państwowej.

Dn. 20 II 1919 mianowano R-a prezesem Sądu Okręgowego w Suwałkach. W lipcu 1919 oddelegowany został przez Min. Spraw Zagranicznych do Rady Ambasadorów w Paryżu na czele delegacji z okręgu suwalskiego, w celu ustalenia polsko-litewskiej linii demarkacyjnej i uzyskania zwolnienia Suwałk spod okupacji litewskiej. We wrześniu 1920 minister sprawiedliwości powołał R-a do komisji śledczej w sprawie ustalenia wykroczeń wojsk radzieckich przeciw prawu i zwyczajom wojennym. W r. 1921 obdarzono go godnością honorowego obywatela Suwałk. W dn. 15 I 1921 otrzymał nominację na naczelnika okręgu administracyjnego poleskiego, a od 14 III t.r. pełnił urząd woj. poleskiego. Dn. 6 IV 1922 R. został delegatem rządu na ziemię wileńską. W sierpniu 1924 rząd dla koordynacji polityki narodowościowej projektował powołanie R-a na nowo utworzone stanowisko II podsekretarza stanu w Min. Spraw Wewnętrznych do spraw kresów wschodnich. R. go jednak nie przyjął ze względu na zbyt ograniczone jego zdaniem kompetencje nowego urzędu. Po rezygnacji R-a projekt upadł, a R. został 29 VIII 1924 przeniesiony w stan nieczynny. W grudniu 1924 Rada Ministrów ustanowiła komisję do usunięcia rozbieżności w ustawodawstwie obowiązującym na ziemiach wschodnich i stanowisko jej przewodniczącego premier Władystaw Grabski powierzył R-owi. W dn. 22 XII t.r. R. mianowany został prokuratorem przy Sądzie Najwyższym i w kilka dni potem oddelegowany do Prezydium Rady Ministrów (PRM). Dn. 14 VII 1925 mianowano go notariuszem przy Sądzie Okręgowym w Warszawie, przy czym przez jakiś czas nadal jako specjalista do spraw ziem wschodnich pracował w PRM.

Po zamachu majowym 1926 r. R. znalazł się w gronie najbliższych współpracowników J. Piłsudskiego. Na przełomie lipca i sierpnia 1928 brał udział w poufnej konferencji Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR) i przedstawicieli konserwatystów poświęconej projektowi rewizji konstytucji, która poprzedziła oficjalne zgłoszenie w październiku t.r. wniosku BBWR w Sejmie o przystąpienie do prac nad zmianą konstytucji. R. uczestniczył w pracach kilku ciał kolegialnych działających przy władzach centralnych: w Komisji Uporządkowania Ustawodawstwa Agrarnego (1927), w Komisji dla ustalenia kompetencji Komisariatu Rządu i Magistratu Warszawy (1930), w Komisji Wniosków Ustawodawczych dla Ziem Wschodnich przy prezesie Rady Ministrów, w Radzie Prawniczej przy ministrze sprawiedliwości (od r. 1926), w Komisji dla Usprawnienia Administracji (od r. 1928) i w Komisji do spraw Osadnictwa Wojskowego Min. Reform Rolnych. Od r. 1928 do r. 1935 przez 2 kadencje R. zasiadał w Senacie RP, wybrany z listy BBWR w woj. białostockim. W tym czasie był wiceprzewodniczącym Klubu Parlamentarnego BBWR, szefem grupy BBWR w Senacie i przewodniczącym senackiej Komisji Administracyjnej i Samorządowej. W grudniu 1938 wybrany został do Rady Miejskiej w Warszawie z listy Obozu Zjednoczenia Narodowego (formalnie z listy Narodowo-Gospodarczego Komitetu Samorządowego). W l. trzydziestych był też prezesem Fundacji im. ks. Siemca, prezesem Stowarzyszenia Suwalczan w Warszawie i prezesem Zjednoczenia Notariuszy RP.

W czasie drugiej wojny światowej i po r. 1945 R. pełnił nieprzerwanie urząd notariusza. W r. 1945 został mianowany p.o. sędziego Sądu Okręgowego w Warszawie do spraw kryminalnych. W r. 1950 przeniesiono go na emeryturę i odwołano ze stanowiska sędziego. Zmarł na udar mózgu 25 X 1952 w Warszawie, pochowany został na cmentarzu Powązkowskim. Był odznaczony m.in. komandorią Orderu Polonia Restituta i Krzyżem Niepodległości.

Ożeniony od r. 1906 z Heleną z Brzoskich (1886–1943), miał z nią R. troje dzieci: Irenę (1907–1980), zamężną Dziekońską, Janusza (1909–1970), absolwenta Instytutu Handlu Morskiego i Techniki Portowej w Gdyni, uczestnika kampanii 1939 r., Tadeusza (ur. 1917), uczestnika wojny 1939 r. i powstania warszawskiego 1944 r.

 

Łoza, Czy wiesz, kto to jest? (fot.); Rzepeccy, Sejm i Senat 1928–33, s. 191 (fot.), 192, 208, 239; – Chojnowski A., Piłsudczycy u władzy. Dzieje Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, Wr. 1986; Garlicki A., Od maja do Brześcia, W. 1981; Hausner R., Administracja spraw wewnętrznych 1918–1938, „Gaz. Admin.” 1938 nr 23/4, 1939 nr 7/8; Ihnatowicz, Vademecum, II 125, 132, 145, 147; Makowski B., Litwini w Polsce 1920–1939, W. 1986; Władyka W., Działalność polityczna polskich stronnictw konserwatywnych w latach 1926–1935, Wr. 1977; – Dziennik Urzędowy MSW 1924 nr 2–6; – „Kur. Warsz.” 1924 nr 53 i 61; „Życie Warszawy” 1952 nr 260; – AAN: KCNP sygn. 77, 78, 86, PRM 1917–1918 sygn. 14; CAW: Akta Krzyża i Medalu Niepodległości; – Arch. rodzinne (akty nominacyjne i in.) w posiadaniu syna Tadeusza Romana z W.

Witold Żarnowski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
biogramy.pl

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Wojciech Wojtecki

1908-07-17 - 1964-06-19
reżyser teatralny
 

Ludwik Idzikowski

1891-08-24 - 1929-07-13
major pilot WP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Mazur

1895-05-10 - 1939-10-26
przemysłowiec
 
 

Walenty Puchała

1874-02-12 - 1944-07-29
senator II RP
 

Józef Dowbor-Muśnicki

1867-10-25 - 1937-10-26
generał broni WP
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.