INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Zbigniew Zygmunt Strzelecki     

Zbigniew Zygmunt Strzelecki  

 
 
1922-08-23 - 1988-01-27  
Biogram został opublikowany w latach 2007-2008 w XLV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Strzelecki Zbigniew Zygmunt (1922–1988), inżynier górnik, profesor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Ur. 23 VIII w Krakowie, był synem Zygmunta i Genowefy Jędrzejowskiej-Pituch.

Przed wybuchem drugiej wojny światowej S. ukończył Gimnazjum im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie. Jako niepełnoletni ochotnik WP w stopniu szeregowca wziął udział w kampanii wrześniowej 1939 r. na terenie woj. lubelskiego. Wrócił następnie do Krakowa i od r. 1940 uczył się w Szkole Budowlanej; w czerwcu 1942 uzyskał dyplom technika drogowo-mostowego. Podjął pracę jako technik w Miejskich Wodociągach i Instalacji w Krakowie i równocześnie kontynuował naukę na tajnych kompletach. Od stycznia 1945 uczył się w krakowskim Liceum Ogólnokształcącym im. Królowej Wandy i 21 VII t.r. zdał tam maturę. Od 1 X studiował na Wydz. Górniczym Akad. Górniczej (od r. 1949 Akad. Górniczo-Hutnicza, AGH) w Krakowie. Na ostatnim roku studiów, od stycznia 1949, był asystentem w Katedrze Górnictwa II, kierowanej przez Feliksa Zalewskiego, ale w celu pogłębienia swych zainteresowań przewozem dołowym zrezygnował w sierpniu t.r. z asystentury i podjął pracę jako nadgórnik w kopalni węgla kamiennego «Bielszowice» (obecnie w Rudzie Śląskiej); równocześnie przygotowywał pracę dyplomową pod kierunkiem Zalewskiego. Po uzyskaniu 20 II 1951 dyplomu inżyniera górnika i magistra nauk technicznych kontynuował pracę w kopalni węgla «Makoszowy» w Zabrzu kolejno jako asystent głównego inżyniera kopalni, kierownik pola i główny inżynier planowania technicznego. Skoncentrował się na zagadnieniach organizacji robót w wyrobiskach przygotowawczych i eksploatacyjnych oraz prowadził dokumentację techniczną robót i analizę wskaźników techniczno-ekonomicznych; stało się to inspiracją dla jego zainteresowań naukowych i podjęcia w listopadzie 1953 pracy starszego asystenta w Katedrze Organizacji Pracy Wydz. Górniczego na Politechn. Śląskiej w Gliwicach.

Dn. 31 VII 1954 zrezygnował S. z pracy w kopalni i wrócił na AGH do Katedry Zalewskiego (przekształconej w r. 1952 na Katedrę Głębienia Szybów i Obudowy Górniczej); pracował jako asystent, od 1 X 1955 starszy asystent, a od 1 III 1956 adiunkt. Równocześnie (do r. 1957) dojeżdżał na zajęcia na Politechn. Śląską. Wspólnie z Romanem Dykaczem opublikował dwuczęściowy skrypt Organizacja pracy w wyrobiskach górniczych, pierwszy w Polsce poświęcony tej tematyce (Cz. 1. Roboty przygotowawcze, Kr. 1954, Cz. 2. Wyrobiska ścianowe, Ł. 1955). Od r. 1958 prowadził S. badania laboratoryjne nad fizyko-mechanicznymi własnościami zamrażanych skał górotworu dla potrzeb górniczych i dwa lata później uruchomił pracownię zamrażania skał, pierwszą tego typu placówkę w Polsce. W r. 1958 przebywał w Leningradzie, Moskwie i Zagłębiu Donbas, gdzie zapoznawał się z nowymi rozwiązaniami obudów górniczych. W r. 1960 założył na AGH Koło Naukowe «Carbon», skupiające studentów lat starszych i przez wiele lat był jego opiekunem. Dn. 9 V 1962 uzyskał stopień doktora nauk technicznych na podstawie napisanej pod kierunkiem Zalewskiego pracy Fizyko-mechaniczne własności skał płynnych mrożonych podczas głębienia szybów, która została wyróżniona w r. 1964 indywidualną Nagrodą III st. ministra szkolnictwa wyższego. W r. 1964 przebywał w NRD, gdzie zapoznawał się z metodami badań laboratoryjnych, prowadzonych w Akad. Górniczej we Freibergu. Habilitował się 27 V 1964 na podstawie rozprawy Metoda wyznaczania zmian objętościowych zamrażanych i odmrażanych skał w przebijanych szybach („Zesz. Nauk. AGH”, S. Rozprawy, 1964 nr 86 z. 26). Dn. 1 II 1965 otrzymał stanowisko docenta i 1 VII 1966 objął na AGH kierownictwo Zakł. Obudowy Górniczej. Prowadził badania związane z zabezpieczaniem szybów i wyrobisk poziomych w kopalniach, zabezpieczaniem kopalń przed zatopieniem, zabezpieczaniem szybów przy eksploatacji filarów ochronnych, ale przede wszystkim zajmował się zagadnieniami zamrażania górotworu przy zgłębianiu szybów w trudnych warunkach hydrogeologicznych oraz stabilizacją chemiczną skał. Prowadził zajęcia dydaktyczne z zakresu materiałów górniczych i budownictwa podziemnego (wyrobiska podziemne, szyby, odwadnianie kopalń) i opublikował podręcznik Materiałoznawstwo górnicze (Kat. 1968) oraz Poradnik materiałoznawstwa dla potrzeb budownictwa podziemnego kopalń (Bytom 1972).

Równocześnie od r. 1954, wspólnie z Zalewskim, zajmował się S. ratowaniem zabytkowych dzielnic miast zagrożonych, m.in. przez oddziaływanie wyrobisk podziemnych. Na podstawie badań teoretycznych oraz badawczo-wdrożeniowych opracowali obaj nowatorską w skali światowej metodę ratowania miast z rozległymi lochami i podziemiami, nazwaną «metodą Z–S» (od pierwszych liter ich nazwisk); polegała ona m.in. na praktycznym wykorzystaniu metod stosowanych w górnictwie i utrwalaniu podłoża geologicznego. S. i Zalewski ratowali zagrożone zawaleniem dzielnice Jarosławia (1956), Kłodzka (1959) i Sandomierza (1963). Od r. 1958 prace te prowadzili w ramach powołanego w AGH zespołu naukowego pod kierownictwem Zalewskiego, a od r. 1965, S-ego. Działania badawczo-zabezpieczające objęły dalsze miasta: Opatów, Rzeszów, Lublin, Krasnystaw, Bystrzycę Kłodzką i Przemyśl, a nawet Łuck na Wołyniu (wówczas ZSRR). W l. 1958–75 zespół sporządził ok. 50 opracowań podstawowych, 300 indywidualnych programów górniczych i 1200 opinii; nad wieloma z tych prac S. miał nadzór autorski. Z tego zakresu publikował artykuły, m.in. Założenia realizacji robót górniczych dla zabezpieczenia zabytkowych miast („Roczn. Stow. Miłośników Jarosławia”, 1965); wspólnie z innymi członkami zespołu ogłosił pracę Akcja ratunkowa w zabytkowych miastach w Polsce zagrożonych dawnymi wyrobiskami podziemnymi („Międzynarodowy Kongres Urbanistyki Podziemnej i Techniki Robót Podziemnych”, W. 1965 III). W l. siedemdziesiątych przewodniczył Zespołowi ds. Zabezpieczenia pod Względem Górniczym Kopalni Soli w Wieliczce oraz uczestniczył w programie zabezpieczenia staromiejskiej części Krakowa. Pod jego kierownictwem przeprowadzono zabezpieczenie Smoczej Jamy, unieruchamiając grożące zawaleniem wapienne bryły skalne; S. ogłosił na ten temat pracę Kompleksowe badania górotworu na przykładzie akcji ratunkowej w Smoczej Jamie na Zamku Królewskim na Wawelu (Kr. 1975). Był współautorem książki Miasta które mogły zginąć (W. 1976).

Po reorganizacji AGH w r. 1969 (likwidacja katedr i powołanie instytutów) Zakład S-ego wszedł w skład Inst. Projektowania i Budowy Kopalń. W l. 1969–72 pełnił S. funkcję prodziekana Wydz. Górniczego. Dn. 5 VII 1971 otrzymał tytuł profesora nadzwycz. Dn. 1 I 1972 został odwołany ze stanowiska kierownika Zakł. Obudowy Górniczej i objął kierownictwo Zakł. Budownictwa Podziemnego. Równocześnie został zastępcą dyrektora Instytutu; w l. 1975–83 był jego dyrektorem. Od r. 1975 pełnił funkcję pełnomocnika rektora ds. studenckich kół naukowych. Dn. 12 V 1979 został mianowany profesorem zwycz. Był członkiem Sekcji III Komitetu Górnictwa PAN oraz członkiem Komisji Nauk Technicznych PAN, Oddziału w Krakowie i redaktorem wydawnictwa „Prace Komisji Nauk Technicznych – Seria Górnictwo”. Rezultaty ratowania miast podsumował w publikacji Metoda Z–S kompleksowego zabezpieczenia pod względem górniczym i budowlanym zagrożonych zabytkowych miast w Polsce (Kr. 1986). Ogółem był autorem ponad 200 opracowań, artykułów i podręczników. Za zasługi w ratowaniu Jarosławia i Kłodzka otrzymał honorowe obywatelstwa tych miast. Należał do Stronnictwa Demokratycznego. Zmarł nagle 27 I 1988 w Krakowie, został pochowany 2 II na cmentarzu Rakowickim.

W małżeństwie (od 3 IX 1949) z Janiną Antoniną z Jurgowskich (ur. 1927) miał S. syna Tomasza (ur. 1952).

Dn. 25 III 1994 odbyła się w Sandomierzu sesja naukowa poświęcona działalności S-ego i kierowanego przezeń zespołu ratowania miast; pokazano na niej film „Wspomnienia o Profesorze Zbigniewie Strzeleckim”, nakręcony przez sandomierską grupę filmową Zespołu Szkół Budownictwa w Sandomierzu. Dn. 11 X t.r. tenże Zespół Szkół Budownictwa otrzymał imię S-ego.

 

Bibliografia publikacji pracowników Akademii Górniczo-Hutniczej z l. 1919–59, Kr. 1960; toż z l. 1959–67, Kr. 1969; toż z l. 1968–70, Kr. 1999; Jaros J., „Salamandra” – pamięci kolegów górników (4), „Przegl. Górn.” 1989 nr 11–12 s. 31; Katalog rozpraw doktorskich i habilitacyjnych 1962, W.–P. 1963 s. 153; toż za r. 1964, W.–P. 1965 s. 395; – Czekajowski R., Jóźkiewicz S., Ropski S., Problemy kompleksowego zabezpieczenia zabytków staromiejskich w Polsce na przykładzie miasta Sandomierza, „Biul. Inform. Pracowników AGH” 1994 nr 11–12 s. 14; Jubileusz 35-lecia specjalistycznego zespołu naukowego AGH wdrażającego górniczą metodę „Z–S”, tamże 1994 nr 3 s. 12; Kronika i spis absolwentów Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica 1919–1979. 1. Pion górniczy, Kr. 1979 s. 72, 81, 117; Wacławik J., Kronika Wydziału Górniczego, Kr. 1999; Z dziejów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie w latach 1919–1967, Kr. 1970; – „Biul. Inform. Pracowników AGH” 1994 nr 11–12 s. 13; „Echo Krakowa” 1988 nr z 5 II (wywiad K. Gacka ze S-m, fot.); – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Dzien. Pol.” 1988 nr 22, 24, 26, 49, „Gaz. Wyborcza” 1998 nr 20 (T. Strzelecki, fot.), „Przekrój” 1988 nr 2226, „Zesz. Nauk. AGH im. Stanisława Staszica”, S. Górnictwo, R. 12: 1988 nr 1162 z. 1 s. 59–62 (R. Czekajowski, S. Jóźkiewicz, J. Zabierowski, fot.); – Arch. AGH w Kr.: Teczka osobowa S-ego (fot.).

Stanisław Tadeusz Sroka

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
Ten biogram został opublikowany dzięki PGE - Mecenasowi projektu iPSB. pge-logo-pion-size2.png
 
 

Postaci z tego okresu

 

Leon Jerzy Wojciech Schiller

1887-03-14 - 1954-03-25
reżyser
 

Józef Jacenty Stypiński

1880-08-17 - 1943-02-13
nauczyciel
 

Stanisław Skalski

1915-11-27 - 2004-11-12
pilot wojskowy
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.